( كسانى كه نماز مىگزارند و زكات مىدهند و هم آنان به آخرت يقين دارند )
در اين آيه به توصيف مؤمنان مىپردازد و نماز و زكات را به عنوان نمونهاى از اعمال صالح ايشان نام مىبرد چون نماز و زكات دو ركن اساسى هستند كه نماز راجع به ارتباط بنده و خدا و زكات راجع به ارتباط انسان با مردم و جامعه مىباشد .
و در ادامه مىفرمايد : آنها به آخرت يقين دارند و شأن مؤمنان همين است كه آخرت را باور داشته باشند ، و اين وصف براى توضيح و اشاره به اين مطلب است كه اعمال صالح عبادى وقتى به هدف مطلوب مىرسد كه توأم با اعتقاد يقينى به آخرت باشد و عدم ايمان به آخرت همه اعمال را ضايع و حابط مىكند
( وَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ لِقاءِ الْآخِرَةِ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ )
« 1 » كسانى كه آيات ما و ديدار آخرت را تكذيب مىكنند اعمالشان حبط و باطل مىشود )
( 4 )
( إِنَّ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ زَيَّنَّا لَهُمْ أَعْمالَهُمْ فَهُمْ يَعْمَهُونَ )
: ( بدرستى كسانى كه به آخرت ايمان ندارند اعمالشان را برايشان آراستهايم ، پس ايشان سرگردان و متحيّرند )
( 5 )
( أُوْلئِكَ الَّذِينَ لَهُمْ سُوءُ الْعَذابِ وَ هُمْ فِي الْآخِرَةِ هُمُ الْأَخْسَرُونَ )
: ( آنها كسانى هستند كه عذابى سخت دارند و ايشان در آخرت زيانكارترين افراد هستند )
مىفرمايد : كسانى كه به آخرت كه غايت مسير زندگى است ايمان ندارند خداوند اعمال دنيا را برايشان آراسته بطوريكه مجذوب و شيفته دنيا هستند و چون دنيا فانى است و نمىتواند غايت آنها باشد لذا اين افراد بخت برگشته در مسير زندگى متحيّر و سرگردانند و هدفى ندارند تا با اعمال خود به آن هدف نايل شوند .
و آنگاه در مقام تهديد ايشان مىفرمايد آنها در دنيا و آخرت بدترين عذاب را خواهند داشت و در آخرت هم زيانكارترين افراد هستند ، چون نامهء اعمال ساير خلايق شامل گناه و ثواب است و بواسطه ثوابها پاداش و بواسط گناهان عقاب مىبينند ، اما اين افراد منكر آخرت ، ثوابهايشان حبط و باطل شده و ثبت نگشته ، و تنها گناهانشان باقى
هامش
( 1 ) . سورهء اعراف ، آيهء 147 .