تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى ) — صفحة 441

مساهمون:

ص٤٤١
برهانى كلام موسى را مخفى سازد و آن را تكرار حرف سابق او قلمداد كند . اما موسى در ادامه وقتى مشاهده كرد ، فرعون قصد مغلطه و مخفى نمودن حق را دارد و مسأله وحدت تدبير را نشنيده گرفته ، در پاسخ او فرمود ، رب العالمين همان رب شما و آباء و اجداد شماست . كه امر عوالم انسانى گذشته و حاضر را تدبير مىكند . اين بار فرعون در پاسخ موسى از راه هوچيگرى و تمسخر وارد شد و گفت اين رسولى كه بسوى شما فرستاده شده ديوانه است ، چون سخنانى آشفته مىگويد ، كه دلالت بر اختلال قوّهء تعقّلش مىكند . در اينجا موسى بار ديگر از راه حجّت اتّصال و وحدت تدبير وارد مىشود و مىگويد پروردگار جهانيان پروردگار مشرق و مغرب و ما بين آنهاست . مراد از مشرق ، محل طلوع خورشيد و ساير اجرام آسمانى و مراد از مغرب جهتى است كه به حسب حسّ ظاهرى ما ، در آن طرف غروب مىكنند و ما بين آنها شامل همه عالم محسوس مىشود و در واقع عبارت اخراى همان تعبير قبلى ( آسمان و زمين و آنچه ميان آندوست ) مىباشد . و در آن اتّصال تدبير و اتّحاد آن را دنبال مىكند و مىخواهد بگويد مدبّر عالم واحد است و كسانى كه اين وحدانيّت را درك نمىكنند ، محروم از نعمت تعقّل و فهم عميق هستند . اما الوهيّت فرعون و امثال او كه بر پايه وراثت بنا شده امرى باطل است چون فرعون و ساير پادشاهان خلقى از مخلوقات خدا و بنده‌اى از بندگان او هستند ، در ادامه فرعون وقتى از احتجاج عاجز مىگردد مانند ساير جاهلان و طغيانگران از راه تهديد وارد مىشود و خطاب به موسى مىگويد : اگر الهى غير از من اتّخاذ كنى ، تو را به زندان مىافكنم ، چون همانطور كه گفتيم فرعون خود را برترين رب و آلهه مىدانست و لذا در برابر انكار الوهيّت خود ، موسى را به تعذيب و زندان تهديد كرد . ( 30 )
( قالَ أَ وَ لَوْ جِئْتُكَ بِشَيْءٍ مُبِينٍ )
: ( موسى گفت : حتى اگر براى تو معجزه‌اى روشن آورده باشم ؟ )