( 15 )
( قُلْ أَ ذلِكَ خَيْرٌ أَمْ جَنَّةُ الْخُلْدِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ كانَتْ لَهُمْ جَزاءً وَ مَصِيراً )
:
( بگو آيا اين وضع بهتر است يا بهشت جاويدى كه به پرهيزگاران وعده داده شده و پاداش و سرانجام آنهاست ؟ )
( ذلك ) اشاره به آتش جهنم و اوصاف آن است .
خطاب به رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلم مىفرمايد : از اينها بپرس كه آيا اين آتش جهنم بهتر است يا بهشت جاودان ؟ و اين سؤالى است كه پاسخ آن بديهى است و هيچ عاقلى در جواب آن ترديد نمىكند . ولى اينها اگر جانب حق را اختيار كنند ، همين سخنشان اعتراف به آن چيزهايى است كه انكار مىكردند و اگر هم جانب باطل را برگزينند ، رسوا و مفتضح مىشوند به هر جهت در اين آيه مىفرمايد كه بهشت جاودان فناناپذير ، پاداش تقواى پرهيزگاران و محلّ بازگشت ايشان است كه سرانجام به سوى آن باز مىگردند .
همچنانكه در جاى ديگر مىفرمايد :
« إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ
« 1 » همانا پرهيزگاران در بهشتها و چشمه سارهايند »
( 16 )
( لَهُمْ فِيها ما يَشاؤُنَ خالِدِينَ كانَ عَلى رَبِّكَ وَعْداً مَسْؤُلًا )
: ( براى ايشان در آن بهشت آنچه بخواهند خواهد بود در حالى كه جاودانه مىباشند وعدهاى كه بر عهده پروردگار توست و همه آن را درخواست مىكنند )
يعنى اهل تقوا در بهشت از ناحيه خدا و به واسطه تمليك او مالك چنين مقاماتى هستند ، كه هر چه بخواهند دارا مىشوند ، امّا بايد دانست كه خواست آنها هم جز به چيزى كه خداوند آن را مىپسندد تعلق نمىگيرد و آن همان خير و سعادتى است كه مستحقّ آن شدهاند و با آن به كمال مىرسند و نه خود و نه غير از آن امر متضرّر نمىگردند . به خلاف اهل آتش كه به حكم آيه
( وَ حِيلَ بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ ما يَشْتَهُونَ
« 2 » ميان آنها و آنچه دوست بدارند و بخواهند حائل و مانعى افكنده مىشود )
در آخر نيز مىفرمايد : اين وعدهاى كه به متقّين داده شد ، وعدهايست بر عهدهء پروردگارت كه خود وفاى به آن را بر خويش واجب كرده ، و متقّين با زبان حال و
هامش
( 1 ) . سورهء حجر ، آيهء 45 .
( 2 ) . سورهء سباء ، آيهء 54 .