به هر جهت اين اختلاف بسته به مشيّت خداى تعالى است ، او اختيار دارد كه فيض خود را عموميّت دهد تا مانند نور عام و رحمت عامهاش همهء خلائق از آن بهرهمند گردند و مىتواند آن را به بعضى از مخلوقات خود اختصاص دهد ، مانند نور و رحمت خاص كه فقط شامل بعضى از افراد مىگردد و در آخر در مقام تعليل مىفرمايد كه قدرت خدا مطلق است پس همهء ممكنات در وجود خود ، تنها وابسته به مشيّت او خواهند بود و قدرت او چنان است كه به محض آنكه چيزى را اراده كند و بگويد :
موجود باش ، موجود مىشود .
( 46 )
( لَقَدْ أَنْزَلْنا آياتٍ مُبَيِّناتٍ وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ )
: ( به تحقيق ما آيات آشكارى نازل كرديم و خداوند هر كس را كه بخواهد به راه مستقيم هدايت مىكند )
منظور از آيات آشكار همان آيه نور و آيات بعدى آن است كه صفت نور خداى تعالى را توضيح مىداد و صراط مستقيم همان راهيست كه غضب خدا و ضلالت شامل رهروان آن نمىشود « 1 » ، و رهروان خود را به سوى نعمت و سعادت هدايت مىنمايد .
به هر جهت مىفرمايد آيات ما آشكار و واضح است ، اما خدا فقط كسانى را كه بخواهد هدايت مىكند ، يعنى هدايت الهى تنها شامل كسانى مىشود كه صلاحيّت و لياقت دريافت و درك آن حقايق را داشته باشند .
[ آيهء ( 57 - 47 ) بيان اينكه ايمان به خدا و پيامبر مستلزم اطاعت از رسول خداست و توضيح دربارهء اعمال منافقان و مژده به استخلاف مؤمنين صالح در زمين ]
( 47 )
( وَ يَقُولُونَ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ بِالرَّسُولِ وَ أَطَعْنا ثُمَّ يَتَوَلَّى فَرِيقٌ مِنْهُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَ ما أُولئِكَ بِالْمُؤْمِنِينَ )
: ( و مىگويند به خدا و رسول ايمان آورديم و اطاعت نموديم ، آنگاه گروهى از ايشان بعد از آن روى مىگردانند و ايشان مؤمن نيستند )
در اينجا حالت منافقان را بيان مىكند كه به ظاهر اقرار مىكنند كه به خدا ايمان دارند يعنى به وحدانيّت او و دينى كه فرستاده باور دارند يا مىگويند ما به رسول ايمان آورديم يعنى باور داريم كه او از ناحيهء پروردگار فرستاده شده و در ادامه اظهار مىكنند كه ما از او اطاعت مىكنيم يعنى اوامر رسول را اطاعت كرده و از نواهى او اجتناب مىنمائيم و
هامش
( 1 ) . سورهء حمد ، آيهء 7 .