غير از اعمال اهل ايمان است )
كلمه ( هذا ) يا اشاره به قرآن كريم است و يا اشاره به اوصافى كه خداى متعال در آيات قبلى براى مؤمنان آورده .
به هر جهت مىفرمايد : كفّار نسبت به اين اوصافى كه براى مؤمنان برشمرديم و يا نسبت به قرآن ، در غفلت و جهل شديد هستند و در مقابل اعمال زشت و خبيثى دارند كه آن اعمال آنها را از انجام عمل خير مانع مىشود .
( 64 )
( حَتَّى إِذا أَخَذْنا مُتْرَفِيهِمْ بِالْعَذابِ إِذا هُمْ يَجْأَرُونَ )
: ( تا زمانيكه ما مرّفهان آنها را به عذاب اعمالشان بگيريم ، در آن حال فرياد و نالهشان برخواهد خواست )
( 65 )
( لا تَجْأَرُوا الْيَوْمَ إِنَّكُمْ مِنَّا لا تُنْصَرُونَ )
: ( امروز فرياد مكنيد كه از جانب ما به شما ياريى نخواهد رسيد )
( 66 )
( قَدْ كانَتْ آياتِي تُتْلى عَلَيْكُمْ فَكُنْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ تَنْكِصُونَ )
: ( به تحقيق آيات ما بر شما تلاوت مىشد و شما عقبگرد مىكرديد )
( 67 )
( مُسْتَكْبِرِينَ بِهِ سامِراً تَهْجُرُونَ )
: ( در حالى كه با افسانههاى شبانهء خود از شنيدن كلام خدا ، با حالت استكبار دورى مىكرديد )
مراد از ( مترفين ) رؤساى قوم است كه در لذّات مادّى افراط مىكردند و ديگران تابع ايشان بودند ، مىفرمايد : اينها وقتى كه به سبب اعمالشان به عذاب الهى مبتلا مىشوند صدا به تضرّع و استغاثه بلند مىكنند و چون حيوانات وحشى نعره مىكشند ، در آن زمان به آنها خطاب مىرسد كه امروز استغاثه و تضرّع نكنيد و نعره نكشيد و براى آنكه در توبيخ و سركوبى ايشان تاكيد نموده و براى هميشه آنها را از نجات و رستگارى نااميد كند ، ايشان را مخاطب نمود كه هرگز از جانب ما يارى نخواهيد شد و چون هيچ ياورى جز خدا وجود ندارد ، اين جمله در حكم نااميد كردن كلّى آنهاست . و علّت اين امر آنست كه آيات من بر شما قرائت شد و شما از آن روى گردان بوديد و به عقب برمىگشتيد و از روى استكبار ، عارتان مىآمد كه به آن گوش فرا دهيد و دربارهء آن شبها هذيان و گفتگو مىكرديد .