قطرهاى كم يا بيش از آسمان نازل نمىكند و آن آب را در زير زمين ذخيره مىسازد تا به صورت چشمه سارها و نهرها و چاهها ، از كوهها و دشتها بجوشد و در عين حال خداوند بر نابود كردن آب باران - به گونهاى كه انسان نفهمد - نيز قادر است . لذا نزول باران و مكث آن در زمين ، همه پيرو حكمت بالغه و تدبير تامّ الهى است .
( 19 )
( فَأَنْشَأْنا لَكُمْ بِهِ جَنَّاتٍ مِنْ نَخِيلٍ وَ أَعْنابٍ لَكُمْ فِيها فَواكِهُ كَثِيرَةٌ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ )
: ( پس از آن آب براى شما باغها و نخلستانهاى خرما و انگور ايجاد كرديم و ميوههاى بسيارى كه از آن مىخوريد ، آفريديم )
در ادامه مىفرمايد احداث و پرورش باغهاى ميوهجات نيز تحت اراده و تدبير الهى است و بوسيله آب باران صورت مىگيرد .
( 20 )
( وَ شَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَيْناءَ تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ وَ صِبْغٍ لِلْآكِلِينَ )
: ( و درختى كه از طور سينا برمىآيد و روغن زيت و خورش خورندگان را مىروياند )
يعنى ما با آب باران درخت زيتون را رويانيديم كه در طور سينا است و از ميوهء آن روغن و خوراكى براى مردم به دست مىآيد و اگر از ميان همهء درختان ، درخت زيتون را نام برد به جهت خواص عجيب و معجزه آساى آن است .
( 21 )
( وَ إِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِها وَ لَكُمْ فِيها مَنافِعُ كَثِيرَةٌ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ )
: و بدرستى برايتان در چهارپايان عبرتى هست كه از شيرش به شما مىنوشانيم و براى شما در آنها منافع بسيارى هست و از گوشت آنها مىخوريد )
( عبرت ) يعنى دليلى كه با آن استدلال مىشود بر اينكه خداوند ، مدّبر امر خلق مىباشد و نسبت به آنها رئوف و مهربان است ، انسان از چهارپايان استفادههاى فراوان مىبرد : از شير ، پشم ، مو ، كرك ، و پوست آنها استفاده مىكند و از گوشت آنها مىخورد و بدنش بواسطهء آن نيرومند مىشود و همه اينها دلايلى بر تدبير عامّ الهى در امر خلقت است .
( 22 )
( وَ عَلَيْها وَ عَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُونَ )
: ( و بر آنها و بر كشتى سوار مىشويد )
يعنى در خشكى بر پشت چهارپايانى نظير شتر و اسب و استر و . . . سوار مىشويد و در