( 16 )
( ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ تُبْعَثُونَ )
: ( سپس بدرستى همه شما مبعوث مىشويد )
موت آخرين مراحل تدبير الهى در دنيا است و مرگ از مراحلى است كه در مسير تقدير حتمى و واجب است و هيچ مفرّى از آن نيست همچنانكه فرمود
( كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ
« 1 » هر نفسى چشندهء مرگ است )
و روز قيامت كه همه خلائق مبعوث مىشوند ، مرحله تماميّت تدبير و آخرين نقطه ، در مسير آدمى است ، چون بعد از ورود به آن مرحله ديگر خروج از آن امكان ندارد .
( 17 )
( وَ لَقَدْ خَلَقْنا فَوْقَكُمْ سَبْعَ طَرائِقَ وَ ما كُنَّا عَنِ الْخَلْقِ غافِلِينَ )
: ( و به تحقيق بالاى سر شما هفت آسمان خلق كرديم و هرگز از خلق غافل نبودهايم )
مراد از طرائق هفت گانه هفت آسمان هستند و اينكه آسمانها را طرائق و يعنى راههاى عبور ، ناميد به جهت آن است كه آسمانها محل نزول امر يا وحى الهى از ناحيه خدا به سوى زمين هستند « 2 » و نيز راههايى هستند كه اعمال ما در صعود به سوى خداى سبحان و ملائكه در هبوط و عروج خود آن را طى مىكنند « 3 » .
به هر جهت مىفرمايد شما از ما منقطع و بىارتباط نيستيد و از تحت مراقبت ما بيرون نخواهيد بود ، پس ما از شما غافل و بىخبر نيستيم چون ، اين راههاى هفتگانه ميان ما و شما نصب شده تا فرشتگان ما دائما در حالت صعود و نزول باشند و امر ما را بسوى شما و اعمال شما را بسوى ما بياورند .
( 18 )
( وَ أَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً بِقَدَرٍ فَأَسْكَنَّاهُ فِي الْأَرْضِ وَ إِنَّا عَلى ذَهابٍ بِهِ لَقادِرُونَ )
: ( و ما آب را براى شما به قدر معيّن از آسمان نازل كرده و آن را در زمين نگه داشتيم در حالى كه ما بر نابود ساختن آن نيز قادريم )
مراد از ( سماء ) جانب بلندى و چيزى است كه بر سر آدمى سايه داشته باشد محتواى آيه اين است كه خداوند آب باران را به مقتضاى تدبير تامّ خود اندازهگيرى كرده و
هامش
( 1 ) . سورهء انبياء ، آيهء 35 .
( 2 ) . سورهء سجده ، آيهء 5 .( يُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّماءِ إِلَى الْأَرْضِ )( 3 ) . سورهء مريم ، آيهء 64 .( وَ ما نَتَنَزَّلُ إِلَّا بِأَمْرِ رَبِّكَ )