( 76 )
( يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ )
: ( آنچه را در پيش دارند و آنچه را پشت سر نهادهاند مىداند و همه كارها بسوى خدا باز مىگردد )
مراد از
( ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ )
ارتباط ميان ملائكه و بين آن افراديست كه وحى را به او مىدهند يعنى مردم ، و مراد از
( ما خَلْفَهُمْ )
ارتباط ميان ملائكه و خداست و همه ملائكه از جانب خدا به سوى مردم روان هستند لذا وحى ، از لحظهاى كه از ساحت عظمت و كبرياى حق صادر مىشود تا لحظهاى كه به مردم مىرسد ، در مأمنى محكم اقرار دارد و ابدا خدشه و كاستى يا زيادتى به آن عارض نمىشود ، و لازمهء آن اين است كه پيامبران نيز مانند ملائكه معصوم باشند ، معصوم در اخذ وحى و معصوم در حفظ آن و ابلاغ آن به مردم .
و آنگاه در مقام تعليل علم خدا بر جميع احوال ملائكه مىفرمايد : بازگشت همه امور بسوى خداست . يعنى چگونه چيزى از امور مخلوقات بر خدا مخفى بماند و حال آنكه همه چيز مملوك او هستند و از او استقلال ندارند ، بلكه ذاتا همه بسوى او باز مىگردند لذا هرگز هيچ يك از آنها براى خدا در خفاء نخواهند بود .
( 77 )
( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ارْكَعُوا وَ اسْجُدُوا وَ اعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَ افْعَلُوا الْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ )
: ( اى كسانى كه ايمان آوردهايد ركوع كنيد و سجده نماييد و پروردگارتان را عبادت كنيد و نيكى نماييد تا شايد رستگار شويد )
مراد از امر به ركوع و سجود ، امر به نماز است و مراد از ( و اعبدوا ربكم ) امر به ساير عبادت تشريع شده در دين ، به غير نماز است و منظور از ( و افعلوا الخير ) امر به ساير احكام و قوانين تشريع شدهء دين باشد و چون خير جامعه و سعادت افراد و حياتشان ، عمل كردن به آن قوانين است ، مىفرمايد اين اعمال را بجا آوريد تا شايد به رستگارى و فلاح برسيد .
يعنى اقامهء نماز و ساير عبادات و انجام احكام شرع ، شرط لازم ، براى سعادت و فلاح است .
( 78 )
( وَ جاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ هُوَ اجْتَباكُمْ وَ ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ