امتحان شوند و دسته سوم هم كه منافقان بيمار دل هستند نفاق خود را آشكار كنند . پس مراد از ( بيمار دلان ) اهل شك از كفّار بوده و مراد از ( سخت دلان ) اهل انكار و عناد از كفّار هستند . چون قلب مريض حق را سريع تصوّر مىكند امّا خيلى دير به آن معتقد مىشود ، و قلب قسى و سخت قلبى است كه حق را هم دير تصور مىكند و هم دير به آن معتقد مىگردد و هر دوى اين قلبها وسوسههاى شيطانى را خيلى زود مىپذيرند و در آخر مىفرمايد : ستمگران اهل انكار و عناد و اهل شك ، هر آينه در ناسازگارى و مخالفتى هستند كه صاحبان آن شقاق ، از حق و اهل حق بسيار دورند .
( 54 )
( وَ لِيَعْلَمَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَيُؤْمِنُوا بِهِ فَتُخْبِتَ لَهُ قُلُوبُهُمْ وَ إِنَّ اللَّهَ لَهادِ الَّذِينَ آمَنُوا إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ )
: ( و تا كسانى كه دانش يافتهاند ، بدانند كه قرآن حق بوده و از ناحيهء پروردگار تواناست پس به آن ايمان بياورند و دلهايشان به واسطه آن آرامش بيابد ، و همانا خداوند راهنماى مؤمنان به راه راست است )
در ادامهء بحث مىفرمايد اينكه خدا القائات شيطان را نسخ نموده و آيات خود را در دلها جايگزين مىكند ، به جهت آنست كه القائات شيطان را مايهء آزمايش بيمار دلان و سنگدلان قرار داده و تا اينكه كسانى كه علم روزى ايشان شده با اين نسخ و احكام بفهمند كه آنچه رسول يا نبى خدا آرزويش را مىكردند ، حقّى از ناحيهء پرودگارت بوده ، و به آن ايمان بياورند و در نتيجهء دلهايشان در برابر آن نرم و خاشع شود و در آخر مىفرمايد : اينكه خداوند بيماردلان و سنگدلان را آزمايش كرده تا گروه عالم بفهمند كه حق از ناحيهء پروردگار است براى اين است كه خدا هادى و راهنماى حقيقى است و اوست كه آنها را قدم به قدم به سوى راه راست هدايت مىكند و ايشان را به پيمودن صراط مستقيم تعليم مىدهد .
( 55 )
( وَ لا يَزالُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي مِرْيَةٍ مِنْهُ حَتَّى تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً أَوْ يَأْتِيَهُمْ عَذابُ يَوْمٍ عَقِيمٍ )
: ( و كسانى كه كافرند ، پيوسته از بابت آن در شك و ترديد هستند تا آنكه ناگهان رستاخيز به سويشان بيايد و يا عذاب روزى نازا كه از پس آن روزى متولّد نمىشود ، به ايشان برسد )