كلام يعنى بيان كردن يك سخن از طرق گوناگون براى آنكه بهتر تفهيم شود ، ( نفور ) به معناى تنفّر شديد و ترس و گريز است .
آيه شريفه مىفرمايد : سوگند مىخورم كه به تحقيق پيرامون توحيد و نفى شريك از ساحت پروردگار به صور گوناگون احتجاج نموديم و با عبارات مختلف آن را اثبات كرديم تا شايد اينها متذكّر شوند و به فكر بيافتند و حق برايشان ظاهر شود ، امّا اين عوض كردنها و بيانهاى گوناگون در نهايت اثرى جز گمراهى و دورى بيشتر آنها نداشت ، زيرا آنها لياقت و درك لازم براى فهم اين دلايل و آيات را نداشتند .
( 42 )
( قُلْ لَوْ كانَ مَعَهُ آلِهَةٌ كَما يَقُولُونَ إِذاً لَابْتَغَوْا إِلى ذِي الْعَرْشِ سَبِيلًا )
: ( بگو اگر با او الهه ديگرى بود ، همچنانكه اينها مىگويند ، در اين صورت در مقام غلبه بر خداى صاحب عرش در جستجوى راهى برمىآمدند ) ، در مقام احتجاج با مشركان مىفرمايد :
اى رسول ما ، به آنها بگو ، اگر غير خدا معبودهايى وجود داشت و هر يك مسئول تدبير بخشى از عالم بودند ، مثلا الههء زمين و الهه آسمان و . . . در اين صورت آن خدايان در مقام منازعه با خداوند بر مىآمدند ، چون حبّ ملك و سلطنت خواهى امرى فطرى است كه در تمام موجودات هست و هر كس مىخواهد بر گسترهء قدرت و سلطنت خود بيافزايد ، و همين امر آن خدايان را وادار مىكرد كه خداوند رب الارباب را از عرش قدرت خود به زير آورند و به وسعت ملك خود بيافزايند ،
( سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ )
« 1 » ، ( منزّه است خدا از آنچه مىگويند ) .
( 43 )
( سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمَّا يَقُولُونَ عُلُوًّا كَبِيراً )
: ( منّزه است خدا و برتر است از آنچه آنها مىگويند و بسيار بزرگتر است از آن ) ، يعنى خداوند در نهايت درجهء علّو است و بسيار بالاتر و برتر است از آنچه اين مشركان مىگويند ، و ساحت پروردگار منزّه از اباطيل آنها بوده و سلطنت و ملك او بالاتر است از آنكه ممكن باشد ديگرى به آن دست يابد .
هامش
( 1 ) . سورهء صافات ، آيهء 159 .