و مراد از ( مشركين ) بتپرستان يا وثنيين هستند كه اصول مذهب آنها سه تا است : 1 - مذهب وثنيت صابئه 2 - وثنيت برهمائيه 3 - بودايى ، البته غير از اين سه طائفه اقوام ديگرى هم هستند كه بت مىپرستند ، بدون اينكه پرستش خود را بر اصل منظمى استوار سازند ، مانند بتپرستان حجاز و غير ايشان در ساير بلاد جهان .
به هر جهت خداوند مىفرمايد ما در قيامت در ميان ايشان دربارهء مسائلى كه ايشان با هم اختلاف داشتهاند فصل قضا و حكم به حق مىنمائيم تا محقّ آنها از مبطل جدا شود و در آخر براى تعليل به حق بودن اين حكم الهى مىفرمايد خداوند بر همه چيز گواه است ، لذا حكم او در مورد همه به حق خواهد بود .
( 18 )
( أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يَسْجُدُ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ وَ النُّجُومُ وَ الْجِبالُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ وَ كَثِيرٌ حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذابُ وَ مَنْ يُهِنِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ مُكْرِمٍ إِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ ما يَشاءُ )
: ( آيا نمىبينى كه هر كه در آسمانها و زمين است و خورشيد و ماه و ستارگان و كوهها و درختان و جانوران و بسيارى از مردمان خدا را سجده مىكنند و بسيارى نيز عذاب بر آنها محقّق شده ، و هر كس كه خدا او را خوار كند ديگر كسى نخواهد بود كه او را گرامى بدارد ، همانا خدا هر چه بخواهد مىكند )
خطاب با همهء افرادى است كه توانايى ديدن و درك را دارند و منظور از ( رؤيت ) در اينجا دانستن است ، شايد هم مراد فقط رسولخدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم بوده و مقصود از رؤيت ، رويت قلبى باشد .
مراد از سجده و نسبت آن به غير عقلا ، سجدهء تكوينى است - نه سجدهء تشريعى و تكليفى - كه به معناى اظهار تذلّل و كوچكى و خضوع ذاتى در برابر عزّت و عظمت و كبريايى خداى عز و جلّ و مقهور بودن همهء موجودات در برابر قهر و سلطنت اوست ، و لازمهء آن اين است كه ( من ) در جمله ( من فى الارض ) شامل همه مردم اعم از مؤمن و كافر شود چون در امر تكوينى استثنائى نيست ، زيرا همه مخلوق خدا هستند و در برابر عظمت او منقاد و مطيع مىباشند ، حتّى كافر در عصيانش ، از تحت سيطرهء خدا بيرون