است كه بنده و ارادهاش مملوك مولا باشند ، و عمل ملائكه محدود به اوامر الهيست و ايشان اصلا معناى نهى را نمىدانند چون شناخت نهى ، فرع امكان انجام عمل مورد نهى مىباشد .
( 28 )
( يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ وَ لا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضى وَ هُمْ مِنْ خَشْيَتِهِ مُشْفِقُونَ )
: ( هر چه در پيش رو و هر چه در پشت سر آنهاست ، مىداند و جز براى آنكه خدا رضايت دهد ، شفاعت نمىكنند و از ترس او هراسانند ) ساير مفسّران در اين جا گفتهاند كه خداى متعال نسبت به اعمال و اقوال گذشته و آيندهء ايشان علم دارد و به همين جهت آنها همواره مراقب احوال خود هستند .
امّا معناى صحيحتر آن است كه بگوئيم اين آيه تعليل آيهء سابق است يعنى اگر خداى تعالى ملائكه را گرامى داشته و آثار وجودى ايشان را ستوده ، به جهت آن است كه خداوند به گفتار و كردار آنها و نيز به اسبابى كه به واسطهء آن موجود شدهاند ، آگاهى داشته و اصل و منشاء ايشان را مىداند ، آنگاه شفاعت ملائكه را براى بتپرستان نفى مىكند و مىفرمايد : ملائكه تنها كسانى را شفاعت مىكنند كه داراى ارتضاء باشند ، يعنى دينى صحيح و مورد رضايت خدا داشته باشند ، در حالى كه مشركين ، ملائكه را شفعيان خود مىدانستند و به همين جهت هم ايشان را عبادت مىكردند ، با آنكه ملائكه فقط براى غير مشركين و اهل ايمان شفاعت مىكنند ، در ادامه مىفرمايد : ملائكه از سخط و عذاب خدا خشيّت دارند يعنى ترسى توأم با امن ، چون ملائكه گناهى ندارند . امّا عصمتى كه آنها دارند ، قدرت خدا را محدود نمىكند و زمام ملك و تسلّط را از دست او خارج نمىسازد ، بلكه او در هر حال ، بر هر امرى تواناست .
( 29 )
( وَ مَنْ يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّي إِلهٌ مِنْ دُونِهِ فَذلِكَ نَجْزِيهِ جَهَنَّمَ كَذلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ )
: ( و هر كه از ايشان بگويد : من خدايى غير خدا هستم ، به همين جرم جهنم را كيفر او خواهيم كرد و همه ستمگران را اينچنين سزا مىدهيم )
يعنى به فرض ، اگر يكى از ملائكه ادعاى الوهيّت كند ظالم است و سزاى او را جهنم قرار مىدهيم ، چون جهنم سزاى ظالمان است و آشكار است كه قضيّه شرطيّه ، مستلزم