و ماهيت مقدس حضرت خاتميت توليد مولود عقل اول فرمود ، خجسته مولودى كه به لبان اتميت استعداد و اكمليت قابليت از پستان پرشير دايه فياضيت لبان فيوضات غير متناهى و علوم لدنى كماهى مكيدن آغاز نمود ، « فكان اول نتايج الوجود و صار سببا لان تسير مخفى كنز الوجود من الخفاء الى الشهود » . و چون شمع دانش فروغ افزاى انجمن تعين آمد چراغ هستى نفس كل را از پرتو انوار آن مقتبس داشتند ، « فكان ثانى موج من امواج ذلك البحر المواج و اول من عقد عروس مؤاخاة صاحب المعراج » . پس در محفل نزهت مأنوس ازل آن نوداماد و تازهعروس حجلهء ابداع را عقد مزاوجت بسته دست به دست دادند و تعدد جواهر مجرده و تكثر نفوس مفارقه در سلسلهء امكان اين همايون مزاوجت را از نتايج آمد و چون از كار اين دو مزاوجت پرداخت آغاز ترويج آباء علوى افلاك و امهات سفلى آب و باد و آتش و خاك نمود و از آن توليد مواليد ثلث فرمود . مولود اول معادن بود كه خوشهچين نقصان قابليتش از داراى خرمن وجود به سؤال دو سنبلهء الوان و خواص اكتفا نمود . ياقوت آبدار نمودار لعل دلدار گشت و الماس رخشان از لؤلؤ دندان بتان و صفاى رخشان نشان داد . مولود ثانى نفس نباتى بود ، « و فيها اجتمعت صفات المعادن كلها و امتازت بالطعوم و الروايح و قوى الجذب و الامساك و النشو و النماء » ، زلف پريشان بنفسج كه مفهوم ،
شعر
و لا زوردية تزهو بزرقتها * بين الرياض على حمر اليواقيت
مبين حقيقت آنست ، بناگوش عروس قدرت را طرهء طرا گشت