از نظر منابع ، برخى الگوهاى مهايانايى را مىتوان شناسايى كرد بدون اينكه [ استفاده از ] يك منبع معيّن قابل اثبات باشد . اين مطلب براى توصيف بهشت و دوزخهاى متعدّد و نيز به خصوص براى شرح مفصّل ظهور و اقدامات بوداى بعدى ، بودا مايتريه
( Buddha Maitreya )
صدق مىكند . « 1 »
كمالاشرى
( kam la - Sri )
خود را بهعنوان صاحبنظر در ديدگاههاى اساطيرى هندو نيز نشان داد . احتمالا اين بايد دليلى بر اين امر نيز بوده باشد كه چرا رشيد الدّين نه از زبان بيرونى ، بلكه از زبان او مهمترين وقايع چهار دورهء زمانى عالم ، يوگىها ، را توصيف كرده است . به علاوه اين واقعيّت نيز مطرح بود كه كمالاشرى بر خلاف بيرونى ، دانشمند دقيق و گزارشگر واقعگرا ، مىدانست چگونه موضوعات خود را براى خواننده جذّاب سازد . براى مثال وقتى او تاريخ دليپاس
( Dilipa )
و پسرش راگو
( Raghu )
را تعريف مىكند « 2 » ، يا وقتى سرنوشت هرس صندرا
( Haris ? candra )
پادشاهى را كه هيچ قربانى برايش ناچيز و هيچ تحقيرى برايش چندان بزرگ نبود ، و بالاخره براى رنجهايى كه با صبرى تحسين برانگيز تحمّل كرد ، پاداشى آسمانى دريافت نمود ، و در هنگام تناسخ ، به همان مرتبهاى دست يافت كه ساكيامونى بودا رسيده بود ، به طرزى مؤثّر و تكاندهنده تعريف مىكند . « 3 »
چنين روايت افسانهاى - اساطيرى برهمنان ، در تفسيرى صحيح حتّى بودايىهاى معتقدى مانند كمالاشرى را نيز متقاعد مىكردند ، اما برعكس ، روايات ديگرى مانند مثلا نبرد و عاقبت پاندو
( p ndava )
وقايعى كه در تضادّى بارز با نظرات بودايى قرار داشت ، مطلقا رد مىشد .
به عقيدهء برهمنان ، وى مىافزايد :
هامش
( 1 ) . مقايسه شود با فصل 17 روايت فارسى و 18 روايت عربى ( بخش 2 ) ؛Jahan , RI , LXV - LXX( 2 ) . مقايسه شود با فصل 8 روايت فارسى و 9 روايت عربى ( بخش 1 ) ؛Jahn , RI , XXII - XXIV( 3 ) . مقايسه شود با فصل 7 روايت فارسى و 8 روايت عربى ( بخش 1 ) ؛Jahan , RI , XXI - XXIV