( ص 295 - 320 ) نخستين بار چنين محضرى ساخته است ؛ سپس عضد الدوله فناخسرو ديلمى ( ص 367 - 372 ) به چنين كارى دست يازيد ، اتعاظ الحنفا ( ص 36 ) آنگاه القادر باللّه عباسى محضرى نوشت ( اتعاظ الحنفا ص 36 و 45 - تاريخ ابن خلدون ( ج 3 ، ص 360 و 442 ) تاريخ ابو الفدا ( ج 2 ، ص 142 ) ؛ الكامل فى التاريخ ابن اثير ( ج 8 ، ص 205 ) تاريخ جهانگشاى ( ج 3 ، ص 193 ) النجوم الزاهره ( ج 4 ، ص 229 ) شذرات الذّهب ( ج 3 ، ص 162 ) ؛ تاريخ ابن كثير ( ج 11 ، ص 346 ) ؛ الحاكم بامر اللّه ( ص 33 ) اصول الاسماعيليه ( ص 143 ) .
القائم بامر اللّه نيز چنين محضرى دستور داده بود كه بسازند الكامل فى التّاريخ ابن اثير ( ذيل حوادث سال 444 ) ؛ النجوم الزاهره ( ج 5 ، ص 53 ) ؛ تاريخ ابن كثير ( ج 12 ، ص 63 ) ؛ المنتظم ابن جوزى ( ج 8 ، ص 154 ) تاريخ ابن ميسر ( ص 6 ) ؛ مرآة الجنان ( ج 3 ، ص 62 ) .
شرح
( 14 ) مدت خلافت مهدى ص 21 س 13 در اتعاظ الحنفا ( ص 106 ) آمده : و كانت ولايته مذ دخل رقادة و دعى له بالامامة الى ان توفى اربعا و عشرين سنة و عشرة اشهد و عشرين يوما . در تاريخ جهانگشا ( ج 3 ، ص 160 ) 26 سال ياد شده است . نيز الكامل فى التّاريخ ابن اثير ( ج 8 ، ص 98 ) و البدايه و النهايه ابن كثير ( ج 11 ، ص 179 ) .
( 15 ) ابن طالوت ابو يزيد مخلد بن كيداد نكارى ص 22 س 12 ابن اثير در حوادث 303 از او ياد كرده است وChrbonncauگفتارى به فرانسه دربارهء او دارد كه در الجزائر به سال 1868 به چاپ رسيده است .
( 16 ) مال فرستادن معز به مصر ص 29 س 4 اين عبارت ( س 14 و 15 ) در نسخهها نيامده است ، در نسخهء دانشكدهء ادبيات چنين است : معز الدين حالى حوالى جزيره و كنانه و رجال عرب متفرقه به صحبت مولاى خود جوهر به ديار مصر فرستاد افسوس كه اين هم روشن نيست .
در اين نسخه در همين جا باز آمده است : چون معز برين قضيه اطلاع يافت همت بر تسخير مصر مقصور گرداند . جوهر را با متجنده و ارباب سلاح و كشتىهاى مشحون به انواع اطعمه و اصناف اغذيه كه بر اهالى آن مملكت صدقه كند ارسال نمود .
( 17 ) قرامطه ص 30 س 10 دربارهء قرمطيان در كتاب نهاية الارب فى فنون الادب شهاب الدين احمد بن عبد الوهاب نويرى در گذشته 733 ( جلد تاريخ ) نسخهء شمارهء 1576 عربى كتابخانهء ملى پاريس ( گ 47 پ - 81 ر در 35 برگ ) هرچه بهتر سخن داشته شده است . او در تاريخ فاطميان داستان قرمطيان را تا سال 363 ياد كرده و نسخهء شريف اخو محسن را در دست داشته است . ( - اتعاظ الحنفا ، ص 26 ؛ تاريخ جهانگشاى جوينى ج 3 ، ص 329 ) در خطط مقريزى ( ج 2 ، ص 227 - 235 ) هم از سخنان همين شريف آمده است .
( 18 ) آسياهاى زر ص 31 س 9 از « آسياهاى زر گداخته » كه معز « بر چهارپايان بار كرده » حلقههاى زرين