شرح
( 7 ) ابو حاتم رازى ص 6 س 21 دربارهء رهبران دوران نخستين اسماعيليان - سياستنامه ؛ چاپ خلخالى ، ص 159 - 167 بيرونى الهند ( ص 32 ) ؛ الفرق بين الفرق ( چاپ دوم ، ص 170 ) در آن به كلمه « بندانه » برمىخوريم ؛ التبصير فى الدين ( ص 83 و 84 ) كشف المحجوب ( ص 9 ) زاد المسافرين ( ص 422 ) خوان اخوان ( ص 112 و 113 و 115 و 117 ) قواعد عقائد آل محمد ( ص 55 و 60 ) ، يمانى كشف الاسرار ( ص 21 ) ابن نديم الفهرست ( ص 266 و 267 و 268 و 279 ) بيان الاديان ( ص 39 ) ؛ دخويه قرمطيان ؛ ايوانف ، فهرست كتابهاى اسماعيلى ( فهرست نامها ) ؛ همان نويسنده ، بررسى از آئين اسماعيلى كهن ( ص 199 ، ش 1 ) و على در خطط الشام ( ج 6 ، ص 26 ) از رهبران اسماعيلى شام مانند حكيم منجم و ابو طاهر صائغ و ابو الحسن سنان بن سلمان بن محمد بصرى ، صاحب دعوت نزارى ، و از هفتاد دژ آنها كه يكى دژ صهيون بوده است و همچنين از كشتار آنها در حلب به سال 507 و 508 و در دمشق به سال 522 و شبيخون زدن بر صلاح الدين در 571 و كشتن كونراد امير صور در 588 و سپس كشتن ريموند پسر بويمند چهارم معروف به اعور امير صليبى انظاكيه ياد شده است .
( 8 ) محمد بن موسى بلخى ص 7 س 3 وزير نصر بن احمد سامانى ابو عبد اللّه محمد بن احمد جيهانى ثنوى و پسرش محمد ( م 330 ) بوده است ( يادداشتهاى قزوينى ج 2 ، ص 202 - عباس اقبال تاريخ اكتشافات جغرافيايى ص 33 ) .
( 9 ) جبسفوح ص 7 س 5 اين كلمه در متن درست خوانده نمىشود . شادروان قزوينى در يادداشتها ( ج 2 ، ص 200 ) از چنين كلمهاى ياد نموده و گفته است كه شايد نام جايى يا شهرى يا روستايى يا رودى باشد .
در النقض رازى ( ص 331 ) از « اسحاق بن خيوخ » كه از سيستان برخاسته و امير خلف بن احمد او را كشته ياد شده و در نسخه بدل اين چاپ « حنسفوح » آمده و آن نزديك به املاى نسخهء ماست .
( 10 ) هفت دور ص 8 س 8 از هفت دور در تاريخ جهانگشا ( ج 3 ، ص 144 ) هم ياد شده است گذشته از اينكه در كتابهاى دانشمندان اسماعيلى فاطمى و صباحى هم مىبينيم . در اين چاپ جامع التّواريخ ( س 16 ، ص 14 ) عبارت « و از پس او امام پنجم محمد باقر » افتاده است .
( 11 ) حجر الاسود ص 11 س 7 قرمطيان سنگ سياه كعبه را در 14 ذى الحجهء سال 317 ربودند و در 10 ذى الحجه 339 آن را بدانجا برگرداندند ، چنانكه مورخان گفتهاند 22 سال آن را نگاه داشتهاند نه 25 سال .
( 12 ) ميله ص 13 س 4 ميله شهر كوچكى است در منتهاى افريقيه و ميان آن و ميان بجايه سه روز و تا قسطنطنيه يك روز راهست ياقوت ( معجم البلدان ) .
( 13 ) محضر بستن ص 17 س 16 در النقض رازى ( ص 336 ) آمده كه ابو الفضل جعفر مقتدر عباسى