چنگيزيان عنوان عمومى اخلاف چنگيزخان مغول است كه از اعقاب چهار پسر او ( جوجى خان ، جغتاى ، اوگتاى قاآن ، و تولى خان ) و از مدعيان انتساب به آنها بيش و كم تا شش قرن بعد از وى در قسمتى از متصرفات او كه جمعا اولوس اربعهء چنگيزى خوانده مىشد حكومت كردهاند : 1 - از پسران جوجى خان دو تن يكى باتوخان و ديگرى اوردا يا اردا اولى دولت اردوى زرين و دومى اردوى سفيد را تأسيس كرد . سلسلهء خانهاى حاجى طرخان از اعقاب اوردا هستند و سلسلهء امراى جانيهء بخارا نسبت به خانهاى حاجى طرخان مىرسانند . پسر ديگر جوجى ، تغاتيمور است كه دو تن از اخلاف وى - الغ محمد و حاجى گراى - به ترتيب خانات قازان و خانات كريمه را تأسيس كردند . اعقاب جغتاى در قسمتى از ماوراء النهر و حدود كاشغر و تورفان امارت كردهاند . از نسل اوگتاى قاآن غير از گيوگ خان ، قيدوخان و پسرش چپر ، كسى شهرت و اعتبارى نيافته است ( دائرة المعارف فارسى ، ذيل چنگيزيان ) .
افضل الدين خونجى محمد بن ناماوار مكنّى به ابو عبد الله است . وى از مشاهير حكماء و اطباى اسلام بود و در علوم شرعى و غيره يد طولائى داشت . او در اواخر عمر به منصب قاضى القضاتى مصر رسيد . در سال وفات وى اختلاف است .
ملك رضى الدين بابا قزوينى از گويندگان قرن هفتم بود . وى در زمان اباقا خان چندگاه حاكم دياربكر بود ( لغت نامهء دهخدا ) .
محمد بن محمد بن عبد الستار ، ابو الوجد ، شمس الائمة العمادى الكردرى ( 599 تا 642 ه .
ق ) از علماى حنفيهء اهل بخارا بود كه در همين شهر درگذشت ( الاعلام ، ج 7 ، ص 255 ) .
ابن صلاح شهرزورى تقى الدين ابو عمرو عثمان بن عبد الرحمن بن عثمان نصرى شهرزورى . اصلا ايرانى از نژاد كرد و پدرش از فقها بوده . ابن خلكان چنان كه خود گويد يك سال نزد او تلمذ كرده است . مولد او به سال 577 و وفات 643 بوده است ( لغت نامهء دهخدا ، ذيل ابن صلاح ) .
علم الدين سخاوى على بن محمد بن عبد الصمد بن عبد الاحد بن عبد الغالب همدانى مصرى سخاوى ملقب به « علم الدين » و مكنى به « ابو الحسن » . وى در علم ادب و نحو و قرائت و
تقويم التواريخ ( فارسى ) — صفحة 390
مساهمون: مصطفى بن عبدالله چلپي ( حاجي خليفة )
ص٣٩٠