ابن سكره حسين بن محمد بن فيره الصدفى ( م 514 ه . ق ) قاضى و راوى اهل زاراگوزا « 1 » كه سفرى دراز - از 481 تا 490 - به مشرق نمود و سرانجام در مرسيه اقامت گزيد . اما چون او را به مقام قضاوت فراخواندند ، عذر خواست و به المريه گريخت . در آنجا ناگزير به مسند قضاوت نشست . در جنگ قتنده در مرز اندلس شركت نمود و به شهادت رسيد ( الاعلام ، ج 2 ، ص 279 ) .
موحدين سلسلهاى بودند كه از 524 تا 667 بر شمال افريقا حكومت مىكردند . پيشواى اين فرقه ابو عبد الله محمد بن تومرت بود كه مردم را به توحيد مىخواند و پيروانش او را مهدى منتظر مىدانستند . وى در سال 522 درگذشت و رياست فرقهء او به جانشين و برادرش عبد المؤمن رسد . او در سال 534 دست به تسخير ممالك زد . در سال 538 سپاه المرابطين را مغلوب ساخت و بلاد و هران و تلمسان و فاس و سبته و سالى را گرفت و در سال 541 مراكش را تسخير و سلسلهء امراى مرابطى را برانداخت و در سال 540 با اعزام سپاهى به اسپانيا همهء سرزمينهاى مسلماننشين آنجا را گرفت . در سال 547 سلسلهء بنى حماد را در الجزاير منقرض كرد و در سال 553 تونس را گرفت و طرابلس را ضميمهء قلمرو خود ساخت ، و بدين ترتيب همهء كشورهاى ساحلى شمال افريقا از مصر تا اقيانوس اطلس را به زير فرمان و تصرف خود درآورد .
اما جانشينانش لياقت او را نداشتند و دولت اسپانيا در سال 632 آنها را شكست داد و بعد مسلمين را از همهء شبه جزيره خارج ساخت ( لغت نامهء دهخدا ) .
ابن القطاع على بن جعفر بن على السعدى ( 433 تا 515 ه ) اديب و لغوى مغربى و زادهء صقليه بود كه چون اين شهر به دست فرنگيان افتاد به مصر رفت و در قاهره درگذشت ( الاعلام ، ج 5 ، ص 76 ) .
ابن الفراء بغوى حسين بن مسعود بن محمد معروف به ابن فراء بغوى ( م 516 ه . ق ) فقيه ، محدث و مفسر شافعى . در شوال سال 516 در مرو رود از شهرهاى خراسان درگذشت ( معجم المؤلفين ، ج 4 ، ص 61 ، الاعلام ، ج 2 ، ص 284 ) .
هامش
( 1 ) زاراگوزاZARAGOZA- سرقسطهSARAGOSTAشهرى است در قسمت شرقى اسپانيا در كنار رود ابرEbreدر ايالت آراگونAragon( فرهنگ فارسى معين ) .