ابو يعقوب اسحاق نوبختى به خلافت نشست و به دست خود قاهر به قتل رسيد . مونس سرى بس بزرگ داشت ( لغت نامهء دهخدا ) و براى اطلاع بر شرح احوال مونس رجوع شود به كامل ابن اثير .
محمد بن عبد الله بن احمد بن محمد الازرق يكى از اصحاب اخبار و سير است . كنيهء او ابو الوليد مىباشد . او كتاب اخبار مكه را به نيكوترين وجه تصنيف كرده است . در تاريخ وفات او اختلاف است . مؤلف ديوان الاسلام سال 204 و مؤلف كشف الظنون سال 223 نوشتهاند ( لغت نامهء دهخدا ) مؤلف تقويم التواريخ نيز فوت او را در 321 و زركلى در اعلام ( ج 10 ، ص 198 ) سال 244 نوشتهاند .
ابو جعفر محمد بن على شلمغانى معروف به ابن عزاقر ( مقتول در 322 ه . ق ) از غلات و مؤسس فرقهء عزاقريه بود . وى در آغاز از متكلمين شيعهء اماميه و از معتمدان حسين بن روح بود اما چندى بعد دعوى نبوت و خدائى كرد و عدهاى را نيز به دور خود جمع نمود . به اين جهت حسين بن روح توقيعى در لعن او صادر كرد و شيعه به لعن و طرد او پرداختند . آخر به امر راضى - خليفه عباسى - و در دورهء وزارت ابن مقله او را حبس و محاكمه نمودند و با چند تن از پيروانش بكشتند . . . ( دائرة المعارف فارسى ) .
ابن مقله ابو على محمد بن على ( 272 تا 328 ه . ق ) دبير و خوشنويس معروف و وزير خلفاى عباسى . نياكانش از مردم فارس بودند و خود در بغداد متولد شد . نخست در دستگاه ابن فرات خدمت مىكرد و سپس مورد توجه مقتدر خليفهء عباسى واقع شد و وزارت يافت اما چندى بعد خليفه او را بگرفت و چندى بازداشت و سپس بعد از اخذ جريمه به فارس فرستاد .
قاهر عباسى كه به خلافت رسيد وزارت به دو داد اما پس از چندى ابن مقله متهم به همكارى با دشمنان خليفه شد و از بيم كيفر متوارى گشت . راضى خليفهء عباسى چون بر روى كار آمد باز او را بخواند و وزارت داد ليكن مخالفان ، وى را باز فرو گرفتند و راضى چندى بعد باز وزارت به وى داد اما ديگر بار به سعايت مخالفان او را بر كنار كرد و در 326 به زندان انداخت . اين بار در زندان نخست دستش و سپس زبانش را بريدند و هم در زندان بود تا بمرد . وى چهار بار وزارت خلفا كرد و مكرر به زندان افتاد . ابن مقله شعر تازى نيك مىگفت و در فقه و تفسير و قرائت و ادبيات دست داشت . وى پيش قدم احياى خوشنويسى است و تا ظهور او هيچ خطاطى به قدرت
تقويم التواريخ ( فارسى ) — صفحة 289
مساهمون: مصطفى بن عبدالله چلپي ( حاجي خليفة )
ص٢٨٩