و اين نقطه را كه آخرين قسمت خشكى بود المغرب الاقصى نام نهاد . فوت او را به سال 97 و 99 نيز نوشته اند ( لغت نامهء دهخدا ) از جمله همين كتاب تقويم التواريخ در گذشت او را جزء وقايع سال 97 نوشته است به وقايع آن سال رجوع شود .
زيد بن خالد جهنى صحابى بود و در حديبيه حضور داشت . در سال 78 در مدينه درگذشت ( لغت نامهء دهخدا ) .
شريح بن حارث بن قيس كندى شاعر و قاضى بود و 75 سال در اين مهم مشغول بود و نتيجهء 75 سال قضاوت او شركت مستقيم در قتل حسين بن على عليه السلام و دادن فتواى خروج وى از اسلام بود . سال مرگ او در منابع با اختلاف آمده اعلام زركلى 78 صفة الصفوة 87 يا 97 و لغت نامهء دهخدا 97 يا 98 ضبط كردهاند .
قطرى بن فجأة از ازارقه بود . ابن اثير تاريخ كشته شدن او را سال 77 مىداند .
ابو ادريس خولانى فقيه معروف به زمان معاويه و پس از وى بود . او در زمان عبد الملك مروان منصب قضا داشت . وفاتش به سال 80 بوده است ( لغت نامهء دهخدا ) .
معبد جهنى بصرى از قديمترين كسانى است كه به قدر قائل شد و به مخالفت با مجبره برخاست . وى معتقد بود كه انسان در اراده و فعل آزاد است و نسبت افعال خير و شر به خداوند خطاست . معبد به سبب اعتقاد به آزادى انسان در اعمال و افعال خود مورد طعن و لعن مسلمانان واقع شد و به امر حجاج بن يوسف در بصره و يا به قولى به دستور عبد الملك بن مروان در دمشق به سال 80 به قتل رسيد ( لغت نامهء دهخدا ) .
زاويه ، جايى است نزديك بصره كه نبرد مشهور ميان حجاج و عبد الرحمن بن محمد بن اشعث در همان جا در گرفت . شمار بسيارى از دو طرف در اين جنگ كشته شدند . اين نبرد در سال 83 ه . رخ داد ( معجم البلدان ) .
قاليقلا شهرى است در ارمنستان كبير از نواحى خلاط از نواحى منازجرد ( معجم البلدان ) .
تقويم التواريخ ( فارسى ) — صفحة 222
مساهمون: مصطفى بن عبدالله چلپي ( حاجي خليفة )
ص٢٢٢