بر اثر رسوب و ته نشين به وجود آمده است . به عقيدهء استاد « و ولى » اين قشر عظيم بر اثر طغيان بسيار بزرگى است كه به نظر مىرسد همان طوفان معروف نوح باشد .
كيومرث در اوستا به صورت
gayo - maratan
« گيومرتن » و در پهلوى
gayomard
« گيومرد » به معناى زندگى ميرنده آمده است . در روايات دينى كيومرث نخستين انسان است كه ششمين مخلوق مادى هرمزد محسوب مىشود . با تازش اهريمن و كشتن كيومرث ، پس از چهل سال از نطفهء كيومرث « مشى » و « مشيانه » يعنى آدم و حواى دين مزديسنا به وجود مىآيد . در اوستا كيومرث نخستين كسى است كه فرمان اهورامزدا را اطاعت مىكند . همچنين در اوستا اغلب از كيومرث با صفت نيكوكار ياد شده است . در شاهنامه ، كيومرث داراى پسرى به نام سيامك بوده كه به دست ديوان كشته مىشود .
طهمورث در اوستا به صورت
taxma - urupi
« تخمه اوروپى » به معناى روباه تيز پا آمده است . در همان كتاب وى جانشين هوشنگ است . نيرويش آن قدر است كه موفق مىشود بر تمامى ديوان و جادوان چيره گردد . طهمورث سى سال بر ايرانشهر سلطنت مىكند و در اين مدت اهريمن را به صورت اسبى در آورده با او به سير و سياحت در جهان مىپردازد . اهريمن با فريب همسر طهمورث به نقطه ضعف پادشاه پى مىبرد و بر فراز البرز كوه او را از اسب فرو مىاندازد . شاهنامه ، رشتن پشم ، آموزش بريدن و دوختن جامهء انسان ، اهلى كردن چهارپايان و پرندگان شكارى و آموختن خط را به او نسبت مىدهد .
جمشيد يك شخصيت بسيار قديمى هند و ايرانى است . وى در اوستا داراى سه « فره » است اما به علت كبر و غرور هر سه فره از او جدا مىشود . در شاهنامه جم پادشاهى مقتدر است كه ديو و مرغ و پرى به فرمان اويند . او بافتن ، رشتن و قالى بافى را به مردم آموزش مىدهد .
تقسيمات جامعه براى طبقات ايرانى اول بار به دست جمشيد انجام مىشود . جمشيد در شاهنامه نيز دچار غرور مىشود ، فره از او جدا مىگردد و سپس توسط ضحاك كشته مىشود .
ضحاك در اوستا به صورت
azi - dahaka
( اژى دهاگه ) و در پهلوى
azdahag
( ازدهاگ ) و در فارسى نو اژدها يا ضحاك مىباشد . در اوستا اژى دهاگ مارى است داراى سه كله ، سه پوزه و شش چشم كه فريدون او را از بين مىبرد ( يشت پنجم ) . در شاهنامه اژى دهاك مار نيست بلكه