( 61 )
( وَ لَوْ يُؤاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ ما تَرَكَ عَلَيْها مِنْ دَابَّةٍ وَ لكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ لا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ )
: ( و اگر خداوند بخواهد مردم را بواسطهء ظلمشان بازخواست كند هيچ جنبندهاى روى زمين باقى نمىماند ، و ليكن خداوند آنها را تا مدّتى معيّن مهلت مىدهد و زمانيكه مدّتشان بسر رسد هرگز نه ساعتى مقدّم مىشود و نه مؤخّر مىگردد ) ، مىفرمايد اگر خداوند ستمكاران را بواسطهء ستمشان مؤاخذه كند ، تمامى جنبندگان ( اعم از انسان و ساير جانداران ) هلاك خواهند شد ، چون وقتى يك نسل از بشر منقرض شد ، نيكان و انبياء و اولياء هم بواسطه هلاك پدرانشان اصلا متولّد نخواهند شد و وقتى نسل بشر منقرض گردد ، ساير جنبدگان هم هلاك مىشوند ، چون غايت خلقت آنها براى بشر و مصالح اوست .
( خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً )
« 1 » ، ( هر چه در زمين است براى شما خلق نمود ) ، آنگاه مىفرمايد ، ولى خداوند چنين نمىكند و در مؤاخذه آنها عجله نمىشود ، بلكه خداوند به آنها مهلت مىدهد و مؤاخذه ايشان تا مدّت معيّن تأخير انداخته مىشود كه اين مهلت معيّن براى افراد بشر زمان مرگ آنهاست و براى امّتها موعد انقراض ايشان و نسبت به عموم افراد بشر همان وقوع قيامت است و زمانى كه آن اجل محتوم و آن مدّت معيّن سر برسد ابدا ساعتى تقديم و يا تأخير نمىافتد و درست در همان زمان ، خداوند آنها را مؤاخذه مىنمايد .
( 62 )
( وَ يَجْعَلُونَ لِلَّهِ ما يَكْرَهُونَ وَ تَصِفُ أَلْسِنَتُهُمُ الْكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ الْحُسْنى لا جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ النَّارَ وَ أَنَّهُمْ مُفْرَطُونَ )
: ( چيزى را كه از آن كراهت دارند براى خدا قرار مىدهند و زبانهايشان به دروغ توصيف مىكند كه نيكى از آن آنهاست ، محققا و ناگزير آتش از آن آنهاست و ايشان به سوى آن به پيش مىروند ) ، چنانچه سابق گفته شد ، آنها پسران را به خود نسبت داده و دختران را كه آنها را ناپسند مىشمردند به خدا نسبت مىدادند و
هامش
( 1 ) - سوره بقره ، آيه 29 .