سّد راه خدا و تهديد مؤمنان از ايمان آوردن بود كه حضرت شعيب در آغاز آنها را از انجام اين عمل نهى فرموده بود ، لكن آنها موعظه نپذيرفتند و براى آنكه مؤمنان را از پيروى آن حضرت باز دارند ، گفتند : اگر به دنبال شعيب حركت كنيد و از سرزمينتان مهاجرت نماييد ، زيانكار خواهيد شد و مقصودشان از اين گفتار آن بود كه به اين وسيله شعيب را در مهاجرت تنها بگذارند و به خيال خود از وجود او آسوده شوند و همچنين افراد قوم خود را هم از دست ندهند ، چون دشمنى آنها در اصل با شعيب عليه السّلام بود ، ليكن دشمنى با پيروان آن حضرت به جهت پيروى آنها از شعيب بود و گرنه در اصل با آنها عداوتى نداشتند .
( 91 )
( فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دارِهِمْ جاثِمِينَ ) *
: ( پس زلزلهاى آنها را فرا گرفت و در خانههايشان بىجان گشته و به زانو درآمدند ) ، يعنى عذاب الهى به صورت زلزله و اضطراب شديد بر آنها نازل شد ، پس در حالى صبح كردند كه به رو در افتاده و هلاك شده بودند .
( 92 )
( الَّذِينَ كَذَّبُوا شُعَيْباً كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيهَا الَّذِينَ كَذَّبُوا شُعَيْباً كانُوا هُمُ الْخاسِرِينَ )
: ( كسانى كه شعيب را تكذيب كردند ، گويا هرگز در آن ديار نبودند ، آرى كسانى كه شعيب را تكذيب كردند ، هر آينه خودشان مردمى زيانكار بودند ) ، عبارت
( كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيهَا )
به معناى آنست كه گويا در آن مكان زياد اقامت نگزيدند تا با آن از هر مكان ديگر بىنياز باشند ، كنايه از اينكه اينها هيچ علاقهاى به سرزمين خود نداشتهاند ، زيرا در مدّت كوتاهى با يك زلزلهء شديد به ديار هلاكت شتافتند و هلاك ساختن آنان و زوالشان براى خداوند آسان بود و آنها خيال مىكردند شعيب عليه السّلام و پيروانش ضرر خواهند كرد ، امّا خيالشان باطل بود و خودشان زيانكار شدند ، چون
( وَ مَكَرُوا وَ مَكَرَ اللَّهُ وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماكِرِينَ )
« 1 » ، ( مكر نمودند و خدا نيز با آنان خدعه نمود و خداوند بهترين
هامش
( 1 ) - سوره آل عمران ، آيه 54 .