مىكردند و از شريعت الهى اعراض مىنمودند و با استكبار و عناد با پيامبران مواجه مىشدند و همهء اين اعمال گناهانى بود كه از راه نيرنگ به خدا و رسولان او مرتكب مىگشتند ، يعنى ( سيئات ) مفعول كلمهء ( مكروا ) است ، به هر جهت مىفرمايد وقتى كه آيات آشكار دلالت بر توحيد پروردگار نمود و نيز ثابت كرد كه رسالت انبياء دعوت حقّى است كه صلاح دنيا و آخرت آنها در آن است و بوسيله مردانى صورت مىگيرد كه خداوند آنها را برگزيده و به ايشان وحى مىفرستد ، در اين صورت آيا اين افرادى كه از در مكر وارد شده و دين الهى را تكذيب مىكنند ، از اينكه خدا آنها را در زمين فرو ببرد يا عذابى ناگهانى كه احتمالش را نمىدهند بر آنها نازل كند ، ايمن شدهاند كه چنين اعمالى مرتكب مىشوند ؟
( 46 )
( أَوْ يَأْخُذَهُمْ فِي تَقَلُّبِهِمْ فَما هُمْ بِمُعْجِزِينَ )
: ( يا ايمنند از اينكه در حال سرگرمى و تقلب در گناهان گريبانشان را بگيرد ؟ و ايشان خدا را عاجز نخواهند كرد ( و نمىتوانند فرار كنند ) ) ، يعنى آيا اين افراد معاند و مكر كنندهء با خدا ، ايمن هستند از اينكه وقتى در حال دگرگونى از حالتى به حالت ديگر و غوطهورى در اعمال پليدشان مىباشند و يا در حالتى كه در نعمتها سرگرمند ، خدا آنها را با عذاب خود مؤاخذه كند ؟ و يا نعمتهاى آنها را به نقمت مبدّل سازد ؟ ابدا ايشان خدا را در آنچه مىخواهد - بوسيلهء غالب شدن بر خدا و يا بواسطهء فرار از حكم او - عاجز نخواهند كرد .
( 47 )
( أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلى تَخَوُّفٍ فَإِنَّ رَبَّكُمْ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ )
: ( و يا ايمنند از اينكه آنها را بر امرى هراسناك مؤاخذه كند ؟ همانا پروردگارتان بسيار با رأفت و مهربان است ) ( اخذ بر تخوف ) يعنى عذابى كه با سابقهء ترس فرا رسد ، عذابى كه قبلا نشانههايش برسد تا هر كس بخواهد بوسيلهء توبه و ندامت از فرا رسيدن آن جلوگيرى كند و اين نوع از عذاب در برابر عذاب ناگهانى و
( مِنْ حَيْثُ لا يَشْعُرُونَ ) *
در آيات قبلى ، قرار دارد ، و لذا چنين عذابى كه امكان تدارك و توبه در آن وجود دارد از مظاهر رأفت و رحمت الهى است و