مىخواست هر آينه مردم را بر امّت واحده مىآفريد ) « 1 » ، ولى خداوند اراده كرده كه آنها را در آنچه به ايشان انعام كرده آزمايش نمايد و در آن صورت هر كس شكرگزار باشد نفع آن متوجه خود اوست و هر كس كفر بورزد نتيجه آن بر عليه خود او خواهد بود .
( 36 )
( وَ لَقَدْ بَعَثْنا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ فَمِنْهُمْ مَنْ هَدَى اللَّهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلالَةُ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ )
: ( و به تحقيق در هر امتى پيامبرى برگزيديم كه خدا را بپرستيد و از طاغوت كنارهگيرى كنيد ، پس بعضى از ايشان را خدا هدايت كرد و بعضى ديگرشان گمراهى بر آنها محقّق شد ، لذا در زمين بگرديد و بنگريد عاقبت تكذيبكنندگان چگونه بود ) ، در اين آيه تأكيد مىكند كه ارسال رسل سنّت جارى الهى در ميان همهء امّتهاست ، و دعوت انبياء بدون هيچ اجبار و اضطرار تكوينى صورت مىگرفته و ايشان تنها مردم را به عبادت خدا و اجتناب از هر معبود غير خدا ( طاغوت ) دعوت مىنمودند ، آنگاه اشاره مىكند كه در ميان همه امتّهاى سابق بعضى از ايشان به توفيق الهى هدايت شده و دعوت انبياء را پذيرفتهاند ، البته بايد دانست هادى حقيقى خداست كه اسباب هدايت ايشان را فراهم كرده و به آنها توفيق پذيرش دعوت انبياء را عطا نموده ، لكن هدايت الهى به نحو امرى جبرى و اضطرارى نيست كه بنده در آن هيچ دخالتى نداشته باشد ، بلكه هدايت بشر بواسطهء استعدادهاى درونى و آمادگى ذاتى او براى دريافت حقيقت صورت مىگيرد ، لذا مقدمات هدايت به اختيار خود بنده است و آن مقدمه عبارتست از احسان در عمل و كسى كه محسن باشد ، خداوند دست او را گرفته و
هامش
( 1 ) - سوره مائده ، آيه 48 .