جواب مؤاخذه دروغ بگويند و يا اصولا به ناحق عذاب شوند ، لذا خداوند براى دفع اين توهّم مىفرمايد : علم ما مانند علم شما نيست كه خطا و اشتباه در آن راه داشته باشد ، بلكه علم را نكره بيان نموده تا عظمت و مهّم بودن آن را براى درك بشر برساند و همچنين مىفرمايد : ما ناظر و شاهد اعمال شما هستيم و علاوه بر موكّل نمودن ملائكه ، خودمان نيز احاطهء كامل داريم و لحظهاى از احوال شما غافل نيستيم ، پس مردم مربوب و مدبّر به تدبير خداوند هستند و به زودى به واسطهء آنچه كردهاند مؤاخذه و جزا داده مىشوند .
( 8 )
( وَ الْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ )
: ( در آن روز ميزان سنجش عمل بر اساس حق است ، پس هر كس كه كفّه اعمالش سنگين باشد ، ايشان رستگارانند ) ، مراد از ( وزن ) حساب اعمال و سنگينى آنهاست نه صاحبان اعمال و اين آيه اثبات مىكند كه براى نيك و بد اعمال ، وزن و ارزشى وجود دارد و بايد دانست كه اعمال حسنه باعث سنگينى ميزان و سيئات باعث خفّت و سبكى ميزان مىگردند و همچنين اعمال باطل و حبط شده داراى وزن و ارزشى نمىباشند ، لذا آن ميزانى كه در قيامت اعمال با آن سنجيده مىشود ، همانا « حق » است ، به اين معنا كه هر قدر عمل مشتمل بر حق باشد به همان اندازه اعتبار و وزن دارد و چون اعمال نيك مشتمل بر حق است از اين رو داراى ثقل و سنگينى مىباشند و بر عكس عمل بد و سيئه چون مشتمل بر هيچ حقّى نيست و باطل صرف مىباشد ، لذا داراى وزن و اعتبار نيست ، لذا وزن هر عملى به مقدار حقّى است كه در آن وجود دارد .
و هر كس كه اعمال حسنهاش زياد باشد ميزان او سنگين خواهد بود و رستگار خواهد شد و هيچ فوزى از رستگارى اخروى بالاتر نيست « 1 » .
هامش
( 1 ) - در روايات از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم نقل شده است كه ( على ميزان الاعمال ) يعنى حضرت امير المؤمنين على عليه السّلام ميزان سنجش اعمال خلايق مىباشد ( مترجم ) .