واسطهء آن بايد مجازات شوند .
به هر صورت اقويا و مستكبران در جواب آنها مىگويند ، اگر ما مىدانستيم كه چگونه از عذاب رهايى حاصل مىشود ، شما را نيز نجات مىداديم ، و يا اگر در دنيا خدا ما را هدايت كرده بود ما هم شما را به سوى دين حق هدايت مىكرديم ، امّا حالا ديگر جزع و فزع يا صبر براى ما يكسان است « 1 » ، و هيچ گريزگاهى براى ما نيست تا از عذاب خدا به آنجا بگريزيم .
( 22 )
( وَ قالَ الشَّيْطانُ لَمَّا قُضِيَ الْأَمْرُ إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَ وَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ وَ ما كانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي فَلا تَلُومُونِي وَ لُومُوا أَنْفُسَكُمْ ما أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ وَ ما أَنْتُمْ بِمُصْرِخِيَّ إِنِّي كَفَرْتُ بِما أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ إِنَّ الظَّالِمِينَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ )
: ( و همين كه كار حتمى شد ، شيطان گفت : بدرستى كه خدا به شما وعدهء حق داد و من نيز به شما وعده دادم و تخلّف كردم ، من بر شما تسلّطى نداشتم ، جز اينكه شما را دعوت كردم و شما اجابتم كرديد ، پس مرا ملامت نكنيد و خودتان را ملامت كنيد ، من فرياد رس شما نيستم و شما نيز فرياد رس من نيستيد ، من آن شراكتى را كه پيش از اين براى من قائل بوديد ، انكار مىكنم ، بدرستى كه ستمگران عذابى دردناك دارند ) ، شيطان به معناى شرير است ، امّا در اين آيه مراد شخص ابليس است كه مصدر تمام گمراهيها و ضلالت در نسل بشر مىباشد ، و او در روز قيامت زمانيكه امر الهى جارى شد و هر تابعى از متبوع خود بيزارى جست و مجرمان به جرم و گناه خود اعتراف كردند و پيشوايان كفر آنها را اجابت نكردند ، در آن زمان ابليس ، ظالمان را مورد خطاب قرار داده ، مىگويد : خداوند به شما بنى آدم وعدهء بعث و جزا را داد و امروز به
هامش
( 1 ) - همانگونه كه در دنيا خطاب به انبياء مىگفتند : ما را بسوى حق دعوت كنيد يا نكنيد ، تفاوتى ندارد و ما به شما ايمان نمىآوريم ، در آخرت هم چه صبر كنند و چه فرياد نمايند تأثيرى به حالشان نخواهد داشت ، ( مترجم ) .