پيروزى نمودند و شايد هم ، كفّار نيز همراه پيامبران طلب فتح خدايى را مىنمودند تا تكليفشان با انبياء و مؤمنان مشخص گردد ، همچنانكه در آيات ديگر داريم كه از قول كفّار مىفرمايد :
( مَتى هذَا الْوَعْدُ ) *
« 1 » ، ( كجاست آن وعده و چه زمانى محقق مىشود ) ، امّا سرانجام نوميدى و هلاكت عذاب دنيوى دامنگير كفّار گردنكش و لجوج گشت ، و مؤمنان به اذن خدا نجات يافتند .
( 16 )
( مِنْ وَرائِهِ جَهَنَّمُ وَ يُسْقى مِنْ ماءٍ صَدِيدٍ )
: ( و در وراى او جهنم است و از آب چرك و خون به او نوشانده مىشود ) ، بعد از هلاكت دنيوى و عذاب استيصال نيز عذاب اخروى در انتظار كفّار است و در جهنم به آتش سوزان معذّب مىشوند و از چرك و خونى كه از ارحام جارى مىگردد سيراب مىشوند .
( 17 )
( يَتَجَرَّعُهُ وَ لا يَكادُ يُسِيغُهُ وَ يَأْتِيهِ الْمَوْتُ مِنْ كُلِّ مَكانٍ وَ ما هُوَ بِمَيِّتٍ وَ مِنْ وَرائِهِ عَذابٌ غَلِيظٌ )
: ( به زحمت ، جرعه جرعه آن را مىآشامد ، ولى هرگز به ميل خود آن را نمىنوشد و مرگ از هر جانب به سراغ او مىآيد ، امّا او نمىميرد و عذابى سخت در انتظار اوست ) ، معناى آيه روشن است و مىفرمايد آن آب چرك و خون را جرعه جرعه و به دشوارى فرو مىبرد ، در حالى كه هرگز به ميل خود حاضر به نوشيدن آن نيست و عذاب آنچنان بر او شديد است كه هر يك ، از جانبى او را تا سرحدّ مرگ مىبرد ، امّا از مرگ خبرى نيست و هيچ رهايى از عذاب ندارد ، بلكه در وراى اين عذاب و ما فوق آن عذاب بسيار شديدى در انتظار اوست .
( 18 )
( مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ أَعْمالُهُمْ كَرَمادٍ اشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيحُ فِي يَوْمٍ عاصِفٍ لا يَقْدِرُونَ مِمَّا كَسَبُوا عَلى شَيْءٍ ذلِكَ هُوَ الضَّلالُ الْبَعِيدُ )
: ( مثل اعمال كسانى كه كافر
هامش
( 1 ) - سوره يس ، آيه 48 .