( 9 )
( اقْتُلُوا يُوسُفَ أَوِ اطْرَحُوهُ أَرْضاً يَخْلُ لَكُمْ وَجْهُ أَبِيكُمْ وَ تَكُونُوا مِنْ بَعْدِهِ قَوْماً صالِحِينَ )
: ( يوسف را بكشيد ، يا او را به سرزمينى دور بيافكنيد تا علاقه پدر خالص براى شما شود و پس از آن مردمانى صالح و شايسته شويد ) ، اين سخنان نتيجهء مشورت آن برادران است كه نهايتا براى آنكه محبّت پدر را خاصّ خود نمايند ، تصميم بر قتل يا تبعيد يوسف گرفتند ، ( قتل ) پس از ( شرك ) از بزرگترين گناهان كبيره است و منظورشان از ( طرح ) اين بود كه يوسف را به سرزمين دورى بفرستند كه ديگر نتواند به خانه و نزد پدر برگردد تا به اين صورت يوسف كه نزد پدر بسيار محبوب بود كنار رفته و با از بين رفتن مانع ، محبّت پدر منحصر به ايشان شود و توجّه او به آنان معطوف گردد و با خودشان گفتند ، كه بعد از انجام اين معصيت توبه مىكنيم و افراد صالحى مىشويم و اين كلمه دالّ بر آنست كه آنها افرادى مؤمن بودهاند و خطا و صواب را از هم تشخيص مىدادهاند لكن حسد بر آنها غلبه كرده و شيطان اين عمل پليد را برايشان زينت داده و به آنها تلقين نموده بود كه بعد از انجام اين عمل مىتوانيد توبه كنيد ، غافل از اينكه اينچنين توبهاى هرگز پذيرفته نمىشود ، زيرا توبه مخصوص كسانى است كه از روى جهالت مرتكب گناه مىشوند و خطا را از صواب تشخيص نمىدهند ، امّا كسى كه مىداند و گناه مىكند ، در واقع مىخواهد با خداى خود نيرنگ بزند و به خيال خود ، از راه توبه عذاب خدا را از خود دفع كند ،
( إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَرِيبٍ )
« 1 » ، ( بدرستى كه توبه در نزد خدا براى كسانى است كه عمل ناشايست را از روى جهل مرتكب مىشوند و سپس به زودى توبه مىكنند ) .
بعضى از مفسّران « 2 » گفتهاند كه مراد از ( صلاح ) در اين آيه ، صلاح و روبراه شدن زندگى دنيا و انتظام امور آن است و معنا چنين است كه بعد از يوسف مردمى صاحب زندگى خوش بوده و با پدر به خوبى و خوشى زندگى كنيد .
هامش
( 1 ) - سوره نساء ، آيه 17 .
( 2 ) - روح المعانى ، جلد 12 ، صفحه 192 .