رؤياست ارتباط بسيار نزديكى وجود دارد و اصولا همهء خوابها جنبه صادقه و رحمانى ندارند ، چون بعضى خوابها ناشى از القائات شيطان است و بعضى ديگر صرفا از حالت مزاجى و حوادث روزانهء شخص خواب بيننده ناشى مىشوند ، پس علم تعبير خواب در واقع هدايتى از جانب خداست كه شامل حال بندهاش يوسف گشته كه آن حضرت مىتوانسته به اذن خدا روابط ميان رؤياها را كشف نموده و احاديث نفس و حقايق را تعبير نمايد .
امّا در خصوص ( اتمام نعمت ) ، ( نعمت ) يعنى حالت خوش و نيكو و بايد دانست عطاياى الهى مثل مال و جاه و همسر و اولاد و امثال آن مطلقا نعمت محسوب نمىشوند ، بلكه اينها وقتى مصداق نعمت هستند كه در طريق سعادت انسان بوده و انسان را به رنگ ولايت الهى درآورده و او را به خدا نزديك كنند و در غير اين صورت نقمت بشمار مىروند ، امّا نعمت كه خداوند آن را در حق يوسف تمام نمود ، نعمت اعطا حكم و نبوّت و پادشاهى و عزّت در مصر است و اينكه او را از بندگان مخلص خود قرار داده ، تأويل احاديث را به وى تعليم داد و نعمت خاندان يعقوب به آنست كه خداوند چشم يعقوب را به داشتن فرزندى چون يوسف روشن گردانيد و او و اهل بيتش را از بيابان و صحرانشينى به شهر آورد و در كاخهاى سلطنتى آنها را از زندگى مرفهى برخوردار نمود و اتمام نعمت بر پدرانش ابراهيم و اسحاق نيز به آنست كه خداوند ايشان را از خير دنيا و آخرت برخوردار نمود ، پس اين نعمات در خانوادهء يعقوب امرى مستمّر و دائمى بوده و پروردگار تو عليم است و هيچ چيز از دائره علم او بيرون نيست و لذا از احوال بندگانش آگاه بوده و حكيم است ، پس به هر كس به مقدار استحقاقش اعطاء مىكند و در تدبير خود خطا نمىنمايد و به همين دليل مىداند كه ستمكاران بر تو ، تا چه حدّ لايق عذابند .
( 7 )
( لَقَدْ كانَ فِي يُوسُفَ وَ إِخْوَتِهِ آياتٌ لِلسَّائِلِينَ )
: ( به تحقيق در ماجراى يوسف و برادرانش براى پرسش كنندگان نشانههاى عبرت وجود دارد ) ، از اين آيه آشكار مىشود