( 30 )
( هُنالِكَ تَبْلُوا كُلُّ نَفْسٍ ما أَسْلَفَتْ وَ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلاهُمُ الْحَقِّ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ )
: ( در آنجاست كه اعمال همه انسانها كه در دنيا براى امروزشان پيش فرستادهاند ، مورد ارزيابى قرار مىگيرد و بسوى خداوند بازگردانده مىشوند كه مولاى حقيقى ايشان است و آن معبودهاى خيالى كه افترا مىزدند از نظر آنها غائب مىشود ) ، لذا آخرت دار آشكار شدن سرائر است و در آنجا همه حقيقت انسانها آشكار مىشوند تا اعمالشان برايشان روشن گردد و با مشاهده و ظهور حقّ درمىيابند ، كه مولاى حقيقى ، تنها خداى سبحان است و همه اوهام و پندارهايشان كه افترا مىزدند و به خداوند نسبت مىدادند ، ساقط و منهدم شده و اثرى از آن ادّعاها و اوهام باقى نمىماند .
در دنيا ، همه اين افترائات از ناحيه روابطى ناشى مىشود كه ما انسانها ميان اسباب و مسببّات برقرار نموده و به آن اسباب استقلال و مولويّت مىدهيم ، با آنكه غير از خدا نه معبودى هست و نه مولائى و اين معنا در قيامت منكشف مىشود كه همه حجابها كنار رفته و روابط اسباب و مسببات منقطع گرديده و امر در آن روز فقط براى خداست
( الْأَمْرُ يَوْمَئِذٍ لِلَّهِ )
« 1 » .
( 31 )
( قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ أَمَّنْ يَمْلِكُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ مَنْ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَ مَنْ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ فَسَيَقُولُونَ اللَّهُ فَقُلْ أَ فَلا تَتَّقُونَ )
: ( بگو چه كسى شما را از آسمان و زمين روزى مىدهد يا چه كسى مالك گوشها و چشمهاست و يا چه كسى زنده را از مرده بيرون آورده و مرده را از زنده خارج مىكند و چه كسى تدبير امر مىنمايد ، پس خواهند گفت : خدا ، لذا بگو آيا باز هم پرهيز نمىكنيد ؟ ) ، ( رزق ) يعنى عطائى جارى و هميشگى و رزق خداوند از آسمان شامل برف و باران و امثال آن و رزق زمينى عبارتست از روياندن گياهان و پرورش حيوانات
هامش
( 1 ) - سوره انفطار ، آيه 19 .