و نيز كسانى كه با فراموش كردن آخرت و مشغول شدن به دنيا از آيات الهى غفلت كردهاند اينان جزايشان آتش جاودان دوزخ است و علّت گرفتارى آنها در جهنم هم اعمالى است كه در دنيا بدست خود كسب نمودهاند ، چون اعتقاد به معاد يكى از اصول اعتقادى دين است و با ساقط شدن آن اصولا فلسفه كليه اوامر و نواهى و وعده و وعيدهاى الهى و نيز نبوّت و وحى نيز ساقط مىگردد و دين از پايه باطل مىشود .
پس معلوم مىگردد كه بين كسى كه رأسا منكر معاد است و هم در گفتار هم در رفتار فقط به زندگى دنيا پايبند است ، با كسى كه عملا فقط همّ و غمش زندگى دنياست و آيات الهى را فراموش كرده ، اگر چه لفظا هم معتقد به معاد باشد ، هيچ فرقى وجود ندارد ، چون نتيجهء عمل هر دو يكى است و آن همان غفلت از ذكر خداست .
( 9 )
( إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ يَهْدِيهِمْ رَبُّهُمْ بِإِيمانِهِمْ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهارُ فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ )
: ( بدرستى كسانى كه ايمان آوردند و اعمال شايسته انجام دادند خداوند به وسيله ايمانشان آنها را هدايت مىكند و در بهشتهاى پر نعمت جويها از زير جايگاهشان روان مىباشد ) ، در اين آيه متعرض افراد مؤمنى مىگردد كه دعوت پيامبر را اجابت نموده ، ايمان آورده و عمل شايسته انجام دادهاند ، خداوند آنها را پاداش مىدهد ، يعنى آنها را با ايمانشان هدايت مىفرمايد و به سوى پروردگارشان راه مىيابند ، همچنانكه فرمود :
( يَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ أَنابَ )
« 1 » ، ( هر كس به سوى خدا توبه كند ، خدا او را بسوى خود هدايت مىكند ) ، يعنى مؤمنان با ايمانشان به مرتبهء قرب الهى صعود مىنمايند و نقش عمل صالح به نتيجه رساندن ايمان در بعد عمل است ، همچنانكه فرمود :
( إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ )
« 2 » ، ( كلمهء پاكيزه بسوى او بالا مىرود و عمل شايسته آن را رفعت مىدهد ) .
هامش
( 1 ) - سوره رعد ، آيه 27 .
( 2 ) - سوره فاطر ، آيه 10 .