بيافريد و آنگاه بر كرسى قدرت و مقام تدبير مستقّر گرديد و به تدبير امور عالم پرداخت ، هيچ شفاعت كنندهاى نيست ، مگر به اجازهء خود او ، اين است اللّه پروردگار شما ، پس او را بپرستيد ، آيا هنوز متذكّر نشدهايد ؟ ) ، اين آيه در ردّ سخن كفّار است كه پيامبر را ساحر ناميدند ، مىفرمايد كه قرآن شما را به معارفى صحيح و حقّه دعوت مىكند كه به هيچ وجه سحر نيست و از جمله آن معارف دعوت به توحيد است كه مىفرمايد : پروردگار شما همان ( اللّه ) است كه همه عالم محسوس و مشهود را در شش روز ( شش مرحله ) « 1 » ، بيافريد و سپس به عالم غير محسوس پرداخت و بر كرسى تدبير و قدرتش كه همه تدبيرها به آن مقام منتهى مىشود ، قرار گرفت و آنگاه به ادارهء امور عالم پرداخت ، پس او هم خالق است و هم مدبّر و نيز در امر خلق و تدبير عالم ، هيچ واسطه و ياورى براى او نيست تا او را يارى نموده و يا در عالم دخالت داشته باشد و اگر هم شفيعى باشد به اذن خود اوست ، پس خداوند عالم سبب اصلى است و غير او هيچ سببى اصالت و استقلال ندارد ، و اسباب ظاهرى كه هستند ، همه را خود پروردگار به آنها سببّيت داده و آنها را واسطه و شفيع قرار داده و او مسببّب الاسباب است و در آخر مىفرمايد : اين پروردگار شماست كه خالق و مدبّر است و بايد فقط او را بپرستيد ، پس چرا فكر شما متوجّه اين واقعيت نمىشود كه بدانيد فقط ( اللّه ) ربّ شماست و هيچ معبودى جز او نيست .
( 4 )
( إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا إِنَّهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ لِيَجْزِيَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ بِالْقِسْطِ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ شَرابٌ مِنْ حَمِيمٍ وَ عَذابٌ أَلِيمٌ بِما
هامش
( 1 ) - خلقت عالم در شش مرحله از قدرت و يا در شش مرتبه از علم الهى بوده كه بزرگان گفتهاند آن شش مرحله عبارتست از : علم ، شاء ، اراد ، قدّر ، قضى ، امضى مىباشد ، خداوند دانسته ، خواسته ، اراده نموده ، تقدير و اندازه كرده ، حكم رانده ، و امضاء نموده كه اين مرحله نهائيست . ( مصحّح )