جاودانه خواهند بود .
اين مطلب نيز متفرع از داستان آدم و بهشت است و آيا جز بدانچه عمل كرديد جزا داده شويد ؟
( وَ ما تُجْزَوْنَ إِلَّا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ )
« 1 » ، ( و شما جز بدانچه كردهايد جزا داده نمىشويد ) .
[ آيهء ( 53 - 37 ) حكايت گفتگوى دوزخيان و اهل بهشت و توضيح دربارهء رجال اعراف ]
( 37 )
( فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللَّهِ كَذِباً أَوْ كَذَّبَ بِآياتِهِ أُولئِكَ يَنالُهُمْ نَصِيبُهُمْ مِنَ الْكِتابِ حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَ شَهِدُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ )
: ( پس چه كسى ستمكارتر از كسى است كه به خدا افتراء ببندد يا آيات او را تكذيب كند ، نصيب مقررّشان به آنها مىرسد تا زمانيكه فرستادگان ما به سويشان آمده و جانشان را مىگيرند و مىگويند كجاست آن چيزهايى كه غير از خدا مىخوانديد ؟ گويند آنها از چشم ما غايب شده و بر عليه خود گواهى مىدهند كه كافر بودهاند ) ، اين آيه متفرع بر آيه قبل است و مىفرمايد :
حال كه خداوند دين خود را به همه بنى آدم ابلاغ كرده و عاملان به آن و روىگردانان از آن را ، از عاقبت كارشان باخبر ساخته ، پس چه كسى ستمكارتر است از كسانى كه به خدا دروغ مىبندند و بجاى پذيرفتن آيين توحيد ، دين ديگرى به خدا نسبت مىدهند ؟
و يا آيات الهى را دروغ مىشمارند ؟ پس افتراء ، كذب بر خداى متعال و هر بدعتى را چه در اصول دين و چه در فروع آن ، شامل مىشود ، جز اينكه مورد آيه در خصوص اصول دين و انكار توحيد و شرك ورزيدن به خداست كه همان برگزيدن معبودى جز خداى يكتاست و جملهء
( قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ )
، نيز دلالت بر اين اختصاص دارد .
و منظور از ( كتاب ) قضايى است كه خداوند گذرانده و مقدراتى است كه در مورد زندگى عمر ، معيشت ، بىنيازى ، سلامت ، مال و اولاد انسان و ساير بهرههاى حياتى او مقدّر و حتمى نموده ، بدليل آنكه آن را مقيّد به آمدن ( رسل ) نموده و معلوم است كه با
هامش
( 1 ) - سوره صافّات ، آيه 39 .