كه صدقات آنها را مىگيرد و اينكه خداست كه توبهپذير و مهربان است ؟ ) ، آيه متضمن نوعى استفهام انكاريست تا مردم را به امر زكات دادن و توبه كردن تشويق نمايد ، چون توبه پاكيزه شدن جان و زكات پاكيزه و با بركت شدن مال است ، لذا توبه به منزل صدقه در اعمال و حركات است و مىفرمايد : مگر نمىدانند كه خداست كه توبه را مىپذيرد و اوست كه صدقات را مىستاند ؟ و گيرندهء آن خداست و به اين وسيله مردم تشويق مىشوند تا با خداى خويش معامله نمايند ، چون او توبهپذير و مهربان است ، و خداى متعال خبر داده كه هر كس بسويش بازگردد او نيز بسوى آن شخص بازمىگردد و هر كس صدقهاى بدهد كه از كسب حلال آن را بدست آورده ، خداى متعال آن را مىپذيرد و براى صاحبش نموّ مىبخشد .
( 105 )
( وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ سَتُرَدُّونَ إِلى عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ )
: ( اى پيامبر بگو ، هر چه مىخواهيد عمل كنيد ، سپس خدا عمل شما را خواهد ديد و همچنين پيامبرش و مؤمنان نيز مىبينند ، و به زودى بسوى داناى غيب و آشكار بازگردانده مىشويد و آنگاه او شما را به آنچه كردهايد ، خبر مىدهد ) ، خطاب به همه مردم اعم از مؤمن و كافر و منافق ، مىفرمايد : هرطور مىخواهيد عمل كنيد امّا بايد بدانيد كه خدا و رسول و مؤمنان عمل شما را مىبينند ، چون حقايق اعمال و نيك و بد آنها تأثير و ضرر يا نفعش مختصّ به زمان و قومشان نيست ، بلكه در طول زمان باقى مىماند و از قومى در قوم ديگر تأثير مىگذارد ، پس حقائق اعمال مؤمنان و آنچه از فوائد و آثار كه بر آن مترتّب مىشود ، ( چون شيوع تقوا و اصلاح شئون جامعهء اسلامى و كمك كردن به فقرا در معيشت زندگيشان و زكات اموال . . . ) همه را خدا و رسول مىدانند و مؤمنان در ميان خويش به عيان مىبينند و مردم در قيامت حقيقت اعمالشان را خواهند ديد ، امّا قبل از آن فقط ظاهر اعمال ديده مىشود ، و لذا مىفرمايد : هر عمل خير يا شرّى كه مرتكب شويد به زودى خداى سبحان و رسولش و مؤمنان كه از شهداء اعمال هستند آن را به عيان مشاهده خواهند كرد و شما