( 50 )
( إِنْ تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَ إِنْ تُصِبْكَ مُصِيبَةٌ يَقُولُوا قَدْ أَخَذْنا أَمْرَنا مِنْ قَبْلُ وَ يَتَوَلَّوْا وَ هُمْ فَرِحُونَ )
: ( اگر پيش آمد خيرى ، براى تو پيش آيد غمگينشان مىكند و اگر گرفتارى و مصيبتى به تو برسد ، مىگويند به تحقيق ما قبلا خود را از اين امر بر حذر داشتيم و با خوشحالى اعراض مىكنند ) ، ( حسنه ) و ( سيئه ) در اين جا به قرينهء سياق ، فتح و ظفر و غنيمت و اسير گرفتن از يك طرف و كشته شدن و زخمى گشتن يا شكست خوردن از طرف ديگر است ، لذا مىفرمايد : اى پيامبر اين منافقان بدخواه تو هستند ، اگر غنيمت بدست آورى و پيروز شوى ناراحت مىشوند و اگر شكست بخورى يا زخمى شوى و يارانت كشته شوند مىگويند : خوب شد ما قبلا احتياط كرديم و خود را از جنگ برحذر داشتيم و قبل از وقوع شرّ از آن احتراز جستيم ، و آنگاه با خوشحالى از اينكه نجات يافتهاند ، از تو روى برمىگردانند .
( 51 )
( قُلْ لَنْ يُصِيبَنا إِلَّا ما كَتَبَ اللَّهُ لَنا هُوَ مَوْلانا وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ )
: ( بگو به ما جز آنچه خداوند براى ما مقرّر كرده نمىرسد ، او سرپرست و مولاى ماست و مؤمنان فقط بايد بر خدا توكّل كنند ) ، اين جواب سخن منافقان است كه خداوند به پيامبرش مىفرمايد : به آنان بگو هر چه از پيش آمدهاى خوب يا بد كه به ما رسد همهاش از جانب خداست و او براى ما مقرّر كرده و ولايت و اختيار امور ما تنها بدست خداست ، نه خود ما و نه هيچ يك از اسباب ظاهرى اختيارى از خود نداريم و حال كه ما مىدانيم كه سرنوشت ما از قبل معيّن شده ، چرا اوامر خدا را اطاعت نكنيم و در امر جهاد نكوشيم ، و خداوند هم با مشيّت بالغهاش حكم مىراند و ما را موّفق و پيروز كرده يا به عللى شكست مىدهد ، به هر صورت ما وظيفهء خود را انجام مىدهيم و تدبير امور را به او مىسپاريم و اين همان توكّل است و مؤمنان از آنجا كه خدا سرپرست آنهاست و به او ايمان دارند ، واجب است كه به او توكّل نموده و امر را به او واگذارند ، پس اگر نيكى به آنان برسد منتّى از جانب خداست و اگر مصيبتى به آنان برسد ، آن هم