خداوند با مغفرت و رحمتش پس از آن بسوى هر كس كه بخواهد باز مىگردد و خدا آمرزنده و مهربان است ) ، مىفرمايد : پس از آن ، خداوند با عنايت و توفيق ابتداء به بنده رجوع مىكند و او را موفّق به توبه مىگرداند و ثانيا به وسيله عفو و رحمت خود به بندهء خود رجوع كرده و او را مىآمرزد ، لذا همچنانكه گفتيم ، توبهء بنده پيچيده و محفوف بين دو توبه از پروردگارش مىباشد .
و مرد از
( مِنْ بَعْدِ ذلِكَ )
پس از خطاياى آنها در تكيهء به غير خداى سبحان ، يا پس از فرار آنان از معركه جنگ در جريان غزوهء حنين است .
و اينكه فرمود :
( عَلى مَنْ يَشاءُ )
به جهت همان بيان سابق است كه در مسلمانان حالت بينا بين خوف و رجاء را ايجاد نمايد و مراد از رجوع خدا به سوى بنده در مورد مسلمانان بوسيله توبه آنان از گناه و معصيت مذكور است و در مورد كافران بوسيلهء رجوع آنها از شرك و كفر بسوى توحيد مىباشد .
و در آخر فرمود : خداوند آمرزنده مهربان است ، يعنى عنايت و فيض عفو و آمرزش او دائما بر افراد توبه كار جريان دارد و آنان را مشمول فيوضات خود مىنمايد .
( 28 )
( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرامَ بَعْدَ عامِهِمْ هذا وَ إِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ إِنْ شاءَ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ )
: ( اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، همانا مشركان نجس هستند و بعد از امسال ديگر نبايد به مسجد الحرام نزديك شوند و اگر از فقر مىترسيد ، به زودى خدا اگر بخواهد از كرم خويش شما را بىنياز مىسازد ، همانا خداوند دانا و درست كردار است ) ، ( نجس ) هر چيز پليديست كه نفس از آن متنفر باشد ، و مشركان در افكار و روش زندگى و از جهت اينكه با دين حق در ستيز هستند ، نجس مىباشند ، پس آنها نبايد نزديك مسجد الحرام شوند ، چون مسجد الحرام مطهّر و پاكيزه است و آنان نجس و پليد هستند ، لذا مؤمنان بايد مانع از دخول آنان در مسجد الحرام شوند و اين نجاست آنها به اعتبار