زمين را از لوث وجودشان پاك كنيد و مردم را از خطرات معاشرت و آميزش با آنان نجات دهد و هر يك از اين راههايى كه در آيه معرفى شده ، يكى از وسايل نابود كردن افراد كفّار و نجات مردم از شرّ آنانست ، تا مردم بندگى سلطانهاى ستمگر و طاغوتهايى را كه مانع از نشر هدايت مىشوند ننمايند ، آنگاه مىفرمايد : اگر اين مشركان توبه كردند و از شرك به كسوت توحيد درآمدند و نماز به پا داشته و زكات دادند ، يعنى به احكام دين اسلام كه به خالق تعالى باز مىگردد ، ملتزم شدند در اين صورت متعرض آنان نشويد ، چون خداوند براى توبه كنندگان آمرزنده و مهربان است ، زيرا اين حملهاى كه به كفّار مىنماييد براى هدايت آنهاست ، نه جنگى براى ايجاد وحشت .
ابن كثير روايت كرده كه رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم براى قتال با چهار گروه مبعوث شد ، ( بر چهار شمشير مبعوث شد ) گروه اوّل مشركان كه خداوند به ايشان امر كرد
( فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ )
« 1 » ، گروه دوّم اهل كتاب كه فرمود :
( قاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ لا يُحَرِّمُونَ ما حَرَّمَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ لا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَ هُمْ صاغِرُونَ )
« 2 » ، گروه سوّم منافقان كه مىفرمايد :
( يا أَيُّهَا النَّبِيُّ جاهِدِ الْكُفَّارَ وَ الْمُنافِقِينَ )
« 3 » ، و گروه چهارم ، افراد باغى در قول خداى متعال كه فرمود :
( وَ إِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَى الْأُخْرى فَقاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلى أَمْرِ اللَّهِ )
« 4 » .
( 6 )
( وَ إِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّى يَسْمَعَ كَلامَ اللَّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَعْلَمُونَ )
: ( و اگر يكى از مشركان از تو پناه خواست ، پس او را پناه بده تا كلام خدا را بشنود ، آنگاه او را به محل امن خويش برسان و اين به جهت آنست كه
هامش
( 1 ) - سوره توبه ، آيه 5 .
( 2 ) - سوره توبه ، آيه 29 .
( 3 ) - سوره توبه ، آيه 73 .
( 4 ) - سوره حجرات ، آيه 9 .