مىكنند و با اين گروه بسيار به مصاف مىروند ، و اينها گروهى پست و ذليل هستند ، امّا خداوند در جواب آنها مىفرمايد : اينها خودشان دچار فريب و غرور شدهاند و نمىدانند كه هر كس بر خدا توكّل كند و او را وكيل خود قرار دهد ، چون خداوند تنها نيروى مؤثّر در عالم است ، در اين صورت قدرت آن فرد با قدرت حق پيوند مىيابد ، و خدا مقتدريست كه هر كس را كه از او يارى بخواهد ، مدد مىرساند و حكيمى است كه در نهادن هر امرى در جاى خود به خطا نمىرود .
از اين آيه استفاده مىشود كه جمعى از منافقان و سست ايمانها در جنگ بدر در ميان مؤمنان بودهاند و شايد هم اين سست ايمانها در بين مشركان بودهاند كه مسلمان شده بودند و پدرانشان آنها را از اينكه به مسلمانان ملحق شوند منع مىكردند و در جنگ بدر مجبور شدند كه همراه مشركان به جنگ بيايند و وقتى در بدر ضعف و تعداد اندك مسلمين را ديدند ، گفتند : اينها را دينشان مغرور كرده ، به هر حال خداوند داناست .
( 50 )
( وَ لَوْ تَرى إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ )
: ( و اى كاش مىديدى هنگامى را كه فرشتگان گروه كافران را در مىيابند ، رويها و پشتهايشان را مىزنند و مىگويند : بچشيد عذاب سوزان را ) ، ( توفّى ) يعنى گرفتن تمامى حق و بيشتر در مورد قبض روح استعمال مىشود ، در اين آيه قبض روح را به ملائكه نسبت داده است ، و چنانچه در سابق گفتيم در موارد ديگر قبض روح به خود خداوند يا به ملك الموت هم نسبت داده شده و اينها با يكديگر منافاتى ندارند و در طول هم قرار دارند ، به هر حال مىفرمايد : ملائكه از روبرو و از پشت سر كفّار را مىزنند ، يعنى از همه جهات بر آنها تسلط دارند و آنها را خوار و ذليل مىنمايند و مىگويند : عذاب آتش سوزان را بچشيد ، چون آتش سزاوار شماست .
( 51 )
( ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَ أَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ )
: ( اين به سبب اعماليست