( 4 )
تواريخ يزد ص 18
نخستين كتابى كه در باب يزد در دست داريم « جامع الخيرات » متن وقفنامه سيد ركن الدين يزدى ( قرن 7 / 8 ) است كه باهتمام آقاى محمد تقى دانش پژوه و اينجانب در سلسلهء انتشارات فرهنگ ايران زمين ( تهران ، 1341 ) در 231 صفحه به طبع رسيده است و اثرى است بسيار مهم درخصوص جغرافياى تاريخى يزد در قرن هشتم هجرى .
دومين تاريخ يزد كه از آن خبر داريم همين متن حاضر اثر جعفر بن محمد جعفرى و بنام تاريخ يزد است كه نسخى چند از آن موجودست و در مقدمهء كتاب به چگونگى آنها اشاره كردهايم .
سومين كتاب تاريخ جديد يزد تأليف احمد بن حسين بن على كاتب از متون اواخر قرن نهم است كه در ايام سلطنت جهانشاه قرهقوينلو ( 839 - 872 ) نوشته شده است « 1 » و در مقدمهء آن ذكرى هم از تاريخ يزد جعفرى دارد : « . . . نطق متكلمان به تاريخ را به تواريخ يزد موشح نيافت مگر از متأخران سيد جلال الدين جعفرى المعروف چند فصل تحقيق ناكرده نوشته بود . . . » ( ص 6 ) « 2 » . اين تاريخ حوادث مربوط به يزد را تا سال 862 دربردارد .
اما مايهء عجب و حسرت است ، با وجود اينكه تأليف جعفرى تقريبا شالوده و اساس همين كتاب است و جمله جمله و صفحه صفحهء آن با تغييراتى چند درين تأليف دوم نقل مىشود و از مؤلف هم در آغاز كتاب ياد شده است اما از آن به « چند فصل تحقيق ناكرده » تعبير مىشود !
هامش
( 1 ) - نگاه كنيد به « تأليفات فارسى » تأليف استورى ص 1293 ( جلد اول ) .
( 2 ) - چاپ ايرج افشار در سلسلهء انتشارات فرهنگ ايران زمين كه در دست طبع است .
اين كتاب يكبار هم با اغلاط كثير چاپى در سال 1317 شمسى در يزد از طرف ادارهء فرهنگ طبع شده است .