آن نيز ساقط شده است و متأسفانه مشهود نيست كه نام كتاب چيست .
عنوان « تاريخ كبير » كه در اين يادداشت به نسخهء محفوظ در لنينگراد داده مىشود مأخوذ از اشارتى است كه مؤلف در « تاريخ يزد » مىكند و چنين مىنويسد : « مؤلف اين رساله اضعف عباد اللّه الغنى جعفر بن محمد بن حسن معروف به جعفرى اصلح اللّه شأنه چنين گويد كه چون از تاريخ كبير كه اكمل تواريخ است كه از ابتداى آفرينش عالم . . . تا زمان جلوس خاقان اعظم سعيد قطب الحق و الدين امير تيمور گوركان انار اللّه برهانه و تمام فتوحات آن حضرت و اولاد او تا سال خمس و اربعين و ثمانمائه بازپرداختم اين رساله جمع كردم موسوم به تاريخ يزد . . . » ( ص 18 )
پس نسخهء محفوظ در لنينگراد باحتمال قريب به يقين نسخهاى از همين اثر جعفرى است كه نام آن در تاريخ يزد مذكور افتاده است و حوادث و اتفاقات تاريخى را بشيوهء غالب مورخان قديم از ابتداى خلقت آغاز مىكند و اخبار تاريخ ايران را تا زمان پادشاهى امير تيمور و اولاد او دربردارد . در اوراق اواخر اين كتاب سنواتى ديده مىشود كه قرائنى بر صحت استدلال ما تواند بود و آن سنوات عبارتست از : « . . . و هم در سال احدى و اربعين و ثمانمائه . . . » ( برگ 652 ) ، « . . . درين سال ثلاث و اربعين و ثمانمائه . . . » ( برگ 549 ) ، « . . . [ شعر ] در اربع و اربعين و هشصد شد حادثة عظيم حائل . . . » ( برگ 648 ) ، « . . . و مقتل او [ يوسف خليل ] در رمضان اربع و اربعين و ثمانمائه . . . » ( برگ 647 ) ، يك بار هم تاريخ 850 ذكر شده است : « و چون سال خمسين و ثمانمائه
تاريخ يزد ( فارسى ) — صفحة 197
مساهمون: ايرج افشار
ص١٩٧