دوازده دايرهء يمين هريك ساعت كه گذرد از دريچهاى « 1 » كه در تحت او ساخته مرغى روئين سر بيرون كند و مهره از دهن در طاس كه زير آن دريچه نهاده است بيندازد و آن چرخ به گردش درآيد و يك تخته از آن دوازدهگانهء يمين رصد سياه شود . ساعتى * « 2 » گذشته باشد و در وقت صبح و پيشين و پسين و شام و خفتن چون مرغ مهره در آن طاس اندازد [ 50 الف ] آن چرخ بگردش درآيد و در اندرون رصد طبل زده شود و بر بالاى آن مناره * علمى ظاهر شود و طبل زده شود و * « 3 » و بر بالاى علم فرو شود و آواز طبل فرونشيند و بر بالاى دايرهء قمر دايرهء خمسهء متحيره « 4 » باشد و منسوبات هر روزه به آن كواكب نموده و اسامى روزها نوشته ، و در اندرون رصد تنورهء مسين پر آب مىكنند و لنگرى بزنجير آويخته بر روى آب و بطريق اصطرلاب در پائين آن تنوره نهاده و از عضادهء « 5 » او آبى بيرون مىآيد و در چاه مىرود و هرچند از آن آب كم مىشود آن لنگر فرو مىرود و قريب صد و پنجاه طناب هريك را لنگرى چوبين بر آن متصل كرده آويخته به آن لنگر حركت مىكند . و آن دوازده خانه [ اى ] كه برابر دوازده ساعت روز و شب دو سوراخ كرده و هرشب هرساعت چراغى نهاده مىشود و هرساعت كه از شب مىگذرد چراغ بازنشانده مىشود .
و مصنف رصد مولانا خليل بن ابى بكر آملى است ؛ و
هامش
( 1 ) - ن : درجهاى
( 2 ) - م : ميان دو ستاره را ندارد
( 3 ) - ن : ميان دو ستاره را ندارد
( 4 ) - مقصود عطارد ، زهره ، مريخ ، مشترى و زحل است .
( 5 ) - قطعهاى باشد مستطيل ملصق بر پشت اصطرلاب كه آن را جهت احكام بگردش مىآورند . ( آنندراج )