ريخته و از عثمانيان پيشواز كردند . بسيارى از ايشان نيمهجانى ميداشتند و خود نمى - دانستند گريه كنند و يا شادى نمايند . اين دسته از سواران عثمانى كه زودتر از ديگران رسيده بودند از كردان ميبودند و بشيوهء كردى خود از تاراج بازنمىايستادند ، و از آنسوى يكدسته از كردان اشنويه كه گفتيم روسيان كوچانيده و بارومى آورده بودند بهمدستى اوباش شهرى دستهبندى كرده براى تاراج بخانههاى مسيحيان كه تهى گزارده و رفته بودند ريختند و در اينميان برخى خانههاى ديگرى را هم تاراج كردند .
مردم از دست آسوريان رها نگرديده دچار اينان گرديدند .
از آن سوى در اين هنگام در ميسيون فرانسه يكداستان بدى رخ داد و آن اينكه بسيارى از مسيحيان كه با ديگران همراهى نتوانسته و از بيدست و پايى در شهر مانده و براى نگهدارى خود بميسيون پناهيده بودند سواران عثمانى به آنجا تاخته و مردان را همگى كشتار كردند و كينه آدمكشان را از اينان جستند . از اين بدتر آنكه مسيو سونتاق نماينده پاپ كه سالها در ارومى زيسته و هميشه با مردم مهربانى كرده بود و پس از چيرگى آسوريان هم گروهى از خاندانها را در ميسيون جا داد و همه را نگهداشت ، و از اين گذشته ، در شش ماه زمان چيرگى مسيحيان هميشه نكوهش از دژرفتارى و آدمكشى آنان مينمود و تا ميتوانست بكاستن از خونخوارى ميكوشيد ، و اين هنگام نيازى براى گريختن از شهر نديده و با ديگران همراهى ننموده بود ، او را هم با چند تنى از كشيشان دستگير كرده نگه داشتند . مردم از اين داستان بسيار دلتنگ شدند و بنزد عثمانيان رفته رهايى ايشان را خواستند ، ولى آنان پروا ننمودند و فردا او را با ديگران بجلو مسجد مناره آورده و تيرباران كردند . كشته شدن او به همه گران افتاد .
كسانى از مسيحيان خود ارومى از شهر نرفته و در خانههاى دوستان خودشان از مسلمانان نهان شده بودند ، و مسلمانان چون از برخى از ايشان نيكى ديده بودند بنگهدارى ميكوشيدند ، ولى عثمانيان جستجو كرده و بدست آورده و همه را ميكشتند .
يكى از كسانى كه بدينسان بدست افتاد دكتر اسرائيل نامى بود كه از سران مسيحيان بوده و خود دشمنى بسيار با مسلمانان نشان داده و بخونريزى پافشارى مينموده ، و در
تاريخ هيجده ساله آذربايجان ( فارسى ) — صفحة 761
مساهمون: احمد كسروى تبريزى
ص٧٦١