نيز كسى مقاومت نكرده و منتظر اقدامات اين هيئت هستند . آفتاب طلوع كرد و بنوكر آقاى مستر شت حيدر على نام كه فعلا زنده است گفتند بقونسول بگوييد كه به بيرون تشريف آورده در موضوع قضاياى ديروزى صحبت نماييم درست در خاطر دارم هر دفعه حيدر على رفت و برگشته گفت مستر شت خوابيده و كسى قادر نيست او را بيدار نمايد و حال آنكه كسى كه در همين ساعت دستور قتل يك شهر را داده چطور ميخوابد . مقصودش اين بود كه مسلمانان باقدامات اين هيئت اتكال نموده منتظر باشند و از اينطرف مسيحيان كار خود را بلا مدافع در شهر انجام دهند .
كار بجايى رسيد كه رؤساى مسلمانان خواستند از قونسولگرى خارج شده اقلا به شهر دستور دفاع بدهند معلوم شد كه تمام راهها را مسيحيان گرفتهاند و همين كه اين اشخاص از قونسولگرى خارج شدند در كوچهها مقتول خواهند شد . كار فوق العاده مشكل گرديده از طرفى مسيحيان در شهر قتلعام مىنمايند و از طرف ديگر عموم اهالى چشم به راه دوخته در انتظار رؤساى خود هستند كه با مسيحيان قرار صلح يا ادامه دعوا را داده و از اين طرف نه مستر شت حاضر مىشود و نه خودشان مىتوانند از آنجا خارج باشند . تا سه ساعت از طلوع آفتاب گذشته مستر شت همان رئيس خيريه امريكايى سابق ، همان شخصيكه همواره در اروميه ميگفت ( خدا محبت است ) ، همان شخصيكه خود را همواره طرفدار انسانيت ميدانست باطاق وارد شده با تشدد تمام چنين گفت :
شما اطاق مرا نيز پر از دود سيغار و چپق كردهايد من نمىتوانم در اين اطاق تنفس كنم ، پنجرهها را باز كنيد و هواى اطاق را عوض نماييد تا من بيايم . اين را گفت و برگشت . بيچاره مسلمانان فورى سيغارها را خاموش نموده و پنجرهها را باز كردند باز دكتر شت نيامد . مقدرات صد و هشتاد هزار نفر نفوس امروزى اروميه بسته بوجود او بوده آن هم در همچو موقعى از دود سيغار رم كرده و بلكه بهانه نموده باز پيدا نمى - شود . صداى شيون و وايلاى زنان و دختران شهر مخلوط با صداى تفنگ به گوش ساكنين اين اطاق رسيده كه انسان از تقرير همان ساعت عاجز است . سه ربع ساعت طول كشيد و در اين سه ربع ساعت از روى تحقيق يكهزار و پانصد نفر غير از مقتولين كه از دميدهء صبح هدف گلوله گرديدهاند مقتول شده تازه آقا وارد اطاق شده مىگويد ( باز چه
تاريخ هيجده ساله آذربايجان ( فارسى ) — صفحة 720
مساهمون: احمد كسروى تبريزى
ص٧٢٠