برابر خود مىيافتند . برخى از ايشان خود را نباخته و بازايستادگى نشان ميدادند و اميدمندى ببازگشت امپراتور مىنمودند . ولى بسيارى بدست و پا افتاده و بچاره جويى ميكوشيدند و در چاپلوسى ميكوبيدند . آقاى مجتهد كه با جنبش غيرتمندانه توده نساخته و بنام جانشين امام و بدستاويز نگهدارى دين بجنگ و خونريزى برخاسته و زمينه براى درآمدن سپاه بيگانه آماده گردانيده ، و سپس بيكبار خود را افزار دست ميلر و ودنسكى ساخته بود ، اكنون بيكبار همه آنها را كنار ميگزاشت و مردم را بهمدستى ميخواند و پس از آنهمه دشمنىها با مشروطه هوادارى از آن مينمود . ما چون تلگراف اينمرد و همدستان او را بلندن و ديگر نوشتههاى آنانرا آوردهايم اين نوشتهاشرا هم مىآوريم :
بسم الله الرحمن الرحيم بنحويكه بكافهء اسلاميان و ايرانيان معلوم است يازده سال قبل بر اين اداره حكومت ايران در تحت قيودات ارادهء واحده اداره ميشد يك دفعه با نهضت ملى و مدد آسمانى مبدل بمشروطيت گرديد چون اهالى جاهل و دولت به اين اساس همراه نبود بطوريكه انتظار ميرفت از اين تبدلات اساسى ابناى ايرانى برخوردار نشده سهل است دچار فتنه و فساد و قتل و غارت و بعضى محذورات فوق العاده گرديدند محذورات داخلى از يكطرف و موانع خارجى از طرف ديگر اهالى را گرفتار بليات ناهنگام نموده و در ميان افراد ملت بجاى روابط الفت تخم نفاق كاشته گرديد الحمد للّه اين نعمت از دست رفته اقبال نموده دولت ما دولت مشروطه و دول همجوار به كلى همراه آزادى گشته و تمامى اهالى از نفاق و انقلاب جز خسارت دنيوى و اخروى چيزى نديدهاند موقع آن رسيده كه بر گذشتهها خط فراموشى و نسيان كشيده يك دفعه تمام طبقات ملت بحول كلمه جامعه المومنون اخوة جمع شده و از اختلاف ساريه و جاريه اظهار ندامت كرده و بدانيم كه القاء هر گونه عداوت در ميان آحاد ملت قصد سوء بر معنويت ديانت و روح آزادى و مشروطيت است حالا بتمامى طبقات ايرانى از علماء و سادات و اعيان و تجار و كسبه و غيره لازم است با اولياى دولت دست بهم داده به اين اساس مقدس خدمت نموده خودشانرا از قيد ظلم و استبداد آزاد نمايند و نوعى اهتمام كنند كه در انتخاب و افتتاح دار الشورى كبرى ملى اشخاص مغرض
تاريخ هيجده ساله آذربايجان ( فارسى ) — صفحة 679
مساهمون: احمد كسروى تبريزى
ص٦٧٩