او روبرو گرديده و روز چهاردهم ارديبهشت در ميانه جنگ رخ داد ، جنگى كه مايه رسوايى براى دولت گرديد . زيرا پيرامونيان فرمانفرما با اندك كارزارى شكست خورده و بيكبار رو بگريز نهادند و خود او نيز گريخته جان بدر برد ، و كردان فيروز درآمده قورخانه و دارايى آنانرا با سه توپ بزرگ شنيدر بدست آوردند . فرمانفرما چنان كه خود او بتهران آگاهى داد يك زيركى بسيار بجايى نمود و آن اينكه پيش از گريز دستور داد گلنگدنهاى توپ را برداشتند تا دشمن نتواند از آنها سود جويد ( ! )
سالار الدوله از اين فيروزى كه بسيار آسان بدست آورد بر پندار افزود و او و پيرامونيانش دليرتر گرديدند . از اينسوى در تهران چون از چگونگى آگاه گرديدند ناگزير شدند دست بدامن مجاهدان و بختياريان زنند . يكدسته از فداييان كه در عراق ميبودند بتلگراف دستور دادند كه زودتر خود را بنزد فرمانفرما رسانند ، نيز بدستهاى از بختيارى كه در زنجان درنگ ميداشتند آن دستور را دادند . خود يفرمخان بر آن شد كه بهمدان رفته رشتهء فرماندهى را خود بدست گيرد .
ولى اينهنگام يك داستان ديگرى در ميان ميبود و آن اينكه دستهء داشناكسيون كه يفرمخان يكى از آنان بوده و سپس بجايگاه بالاترى رسيده بود از پيشآمدها ناخشنود گرديده و ميانه آنان با يفرمخان نيز رنجشهايى پديد آمده بود . دسته داشناكسيون كه از سال دوم مشروطه ايران با شورش همراهى نموده و گروهى از بستگان خود را كه يفرمخان و كريخان و دومان نيز از آنها بودند ، بهمدستى با مجاهدان واداشته بود چنان كه گفتيم در پيشآمد التماتوم همراه دستههاى ديموكرات و اعتدال و اتفاق و ترقى پذيرفتن التماتوم را روا نميشماردند و براى جنگ و ايستادگى ميكوشيدند . و چون يفرمخان هوادارى از پذيرفتن التماتوم نمود و سپس نيز مجلس با دست او بسته شد و آزاديخواهانرا كه گرفتند و از تهران بيرون راندند همه اين كارها بدستيارى او انجام گرفت كميته داشناكسيون از اين رفتارهاى خودسرانه او بيزارى نمود و از در خشم و رنجيدگى درآمد ولى يفرمخان پروا نكرد و با آنان نيز رفتار ديگر كرد و براى ترسانيدن چشم همگى شش تن از ارمنيان را كه نادرستى نموده بودند در ميدان مشق بدار كشيد و بيكبار راه خودكامگى پيش گرفت . كميته بژلاتين
تاريخ هيجده ساله آذربايجان ( فارسى ) — صفحة 516
مساهمون: احمد كسروى تبريزى
ص٥١٦