شب آدينه شهر آرام بود و تنها گاهى آواز تفنگ شنيده ميشد . امروز ضياء الدوله تلگراف پايين را بوزارت داخله فرستاد : « 1 » .
« شب 29 سالدات روس باسم سيم كشيدن عزيمت رفتن به پشتبام عمارت نظميه ميآيند مأمورين ممانعت مينمايند سالدات غفلتا يك نظميه و يك گارد را ميزنند صبح زود بعد از يك شليك اطراف نظميه را ميگيرند الان كه قريب ظهر و پنجشنبه است بنقاط مختلف حتى ارك سالدات حمله و محاصره نمودهاند از طرفين كشته شده تفنكها را از مردم ميگيرند همه كس را لخت ميكنند بازار بسته شهرآشوب كاغذهاى رسمى بقونسولها نوشته شده هرچه ممكن بود جلوگيرى شد روسها دست برنميدارند ميخواهند شهر را تصاحب كنند تكليف را فورى معين نماييد ضياء الدوله » .
كارگزار گزارش را بوزارت خارجه چنين آگاهى داد :
« امروز پنجشنبه از اول صبح جمعى از قوه نظامى روس آمده اداره نظميه را ضبط و با نظميه طرف شده جمعى سالدات هم دور ارك رفته تاكنون كه يكساعت بغروب ميماند از چند نقطه مشغول انداختن توپ و تفنگ هستند و عده تلفات معلوم نيست . بنده براى رفع غايله و استعلام از علت اين اقدام باتفاق آقاى ناظم الملك بجنرال قونسولگرى رفته اينطور قونسول تقرير نمود كه شب پنجشنبه بيستوهشتم « 2 » سالدات براى برداشتن سيم تلفون باغ شمال به نزديكى اداره نظميه رفته از طرف نظميه به آنها ممانعتى شده بود ده نفر را مأمور بستن سيم تلگراف ( ؟ ) كردهاند نظميه بيكى از سالداتها حمله نموده آنها هم دو نفر نظميه را كشتهاند صبح زود كه سالدات براى گشت طرف بازار آمدهاند باز نظميه بسالدات حمله كرده و با آنها طرف شدهاند بنده بعلاوه اينكه بموجب مراسله رسمى از جنرال قونسول منع سالداتها را از تيراندازى و مراجعت دادن آنها را بمحلهاى خودشان خواسته بود و در ضمن مذاكرات شفاهى هم اين تكليف را نمود كه غايله ساكت شود بعد رسيدگى به عمل آيد جوابدادند لازم است ايالت امر بنزع
هامش
( 1 ) تلگرافهايى كه ضياء الدوله بوزارت داخله فرستاده رونويس بسيارى از آنها بوزارت خارجه آمده و ما آنها را با تلگرافهاى كارگزار و پاره آگاهيهاى رسمى ديگرى از وزارت خارجه گرفتهايم . اگرچه از اين تلگرافها آگاهى بيشترى بدست نمىآيد و سپس خواهيم ديد كه دولت ايران در آن زمان داستان درست اين پيشآمد را بدست نياورده است با اينهمه چون گواه استوارى گفتههاى ماست آنها را در اينجا ميآوريم .
( 2 ) بيستونهم درست است . چون اروپاييان تا نيمشب از روز پيش ميشمارند اينست چنان شمرده .