شوستر دستور فرستاد كه باغ شعاع السلطنه را بدست قزاقان سپارد . نيز روز آدينه دوم آذرماه ( دوم ذيحجه ) وزير خارجه دوونيم پس از پيشين با رخت رسمى بسفارت روس رفته بدانسان كه خواست روسيان بود پوزشخواهى نمود . پنداشته ميشد با اين پوزشخواهى رنجيدگى از ميان برخاسته روسيان خوشنودى خواهند نمود و سپاه خود را از ايران بازخواهند گردانيد و اين نويدى بود كه انگليسيان داده بودند ولى همه اين اميدها بى جا بود . همين كه وزير خارجه ايران سخن خود را بپايان رسانيد وزير مختار روس آگهى داد كه يك التماتوم ديگرى از روس در پيش است و چند روز ديگر بيرون آمده براى دولت ايران فرستاده خواهد شد . اين بود اندازه دژ آهنگى روسيان .
كابينه نادرستى كه حاج نجفقلى خان دوباره پديد آورد بجايى نرسيد و پس از يكرشته پيشآمدها و در نتيجه سختگيريهايى كه ناصر الملك داشت سرانجام در هفتم آذر كابينه بدينسان در مجلس شناسانيده شد : حاج نجفقلى خان رئيس الوزراء و وزير داخله حسن وثوق وزير خارجه ، سردار محتشم وزير جنگ ، حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) وزير معارف محمد على فروغى ( ذكاء الملك ) وزير ماليه حسن اسفنديارى ( محتشم السلطنه ) وزير عدليه ابو الحسن پيرنيا ( معاضد السلطنه ) وزير پست تلگراف . چون اين كابينه بيك كار تاريخى برخاست بهتر ديديم از يكايك وزيران نام بريم . زمانيكه در مجلس نامهاى اينان خوانده ميشد چون بنام آقاى اسفنديارى رسيد يكى از نمايندگان ديموكرات پشت تريبون رفته ناخشنودى نمود و ميانه او و رئيس الوزراء سخنان درشتى رفت و كار به آنجا كشيد كه حاج نجفقلى خان دلآزرده از مجلس بيرون رفت . در چنان هنگامى بيشتر كسان از كار ميگريختند و اين است كسان تازهاى در اين كابينه ديده مىشود .
هنگام پيشين همان روز التماتوم دوم روس رسيد بدينسان :
1 ) مستر شوستر و مستر لكفر از كارهاى خود در نزد دولت ايران بيرون كرده شوند .
2 ) دولت ايران پس از آن كاركنى از بيگانگان پيش از شور كردن با دو دولت نگيرد .
3 ) در رفت لشگركشى را كه دولت روس كرده ايران بپردازد . ميبايست در چهل
تاريخ هيجده ساله آذربايجان ( فارسى ) — صفحة 236
مساهمون: احمد كسروى تبريزى
ص٢٣٦