گفتار بيستوپنجم جنگهاى صمد خان
صمد خان پس از آنكه از شاهسون و كرد و قرهداغى و سرابى و چاردولى نيرو اندوخت و كارهاى خود را راست كرد بآرزوى گرفتن شهر به كار برخاست . نخستين جنگ در بيستوچهارم شهريور ( 22 رمضان ) رخ داد ، از نيمه شب دستههاى او بسنگرهاى سارىداغ و هاچهداغ تاختن آوردند و هنوز دو ساعت پيش از دميدن بامداد بود كه ناگهان جنگ آغاز گرديد و از سنگرها غرش توپ و آواز تفنگ برخاست . شهريان چون آماده نبودند كسان صمد خان كه بيشتر سواران جنگ آزموده قرهداغ و سراب بودند زور آورده سنگرها را گرفتند و يكتوپ كوهستانى را بدست آورده و دو تن توپچى را دستگير كردند و بردند . جنگ همچنان پيش ميرفت و از شهر دستههايى بياورى شتافتند . آن روز را تا غروب زد و خورد سختى ميرفت و شهريان سنگرهايى را كه از دست داده بودند دوباره بازگرفتند . سپاه صمد خان با رنج را در نيمفرسنگى شهر لشگرگاه ساختند و در آنجا سنگرها پديد آوردند و در همان شب چندان زيان و آزار بمردم آنجا رسانيدند كه فردا زن و مرد و بزرگ و كوچك خانههاى خود را رها نموده با ناله و زارى به شهر آمدند و تا جنگ برپا بود ببارنج بازنگشتند .
در اين جنگ بسيارى از مجاهدان پا در ميان نداشتند و بيشتر دسته گارد كه شاهزاده امان اللّه ميرزا پديد آورده بود در سنگرها بودند . چگونگى آنكه دسته دموكرات در تبريز نيز پديد آمده و اينان چنان كه در تهران در اينجا نيز با مجاهدان دشمنى مينمودند و نامآورى آنانرا برنميتافتند . اين تخم را بنيادگزار دموكرات بهمهجا پاشيده بود . اگرچه در اينجا بپايگاه تهران نرسيده و چنان نبود كه آشكاره