آن هياهو ارج چندانى نمىنهادند . چنان كه نمونهء آن برگزيدن عين الدوله بفرمانروايى آذربايجان مىباشد .
چون ده پانزده تن از سران شاهسون آزاد شدند و هنوز امير عشاير خلخالى و پارهء ديگران در بند بودند رشيد الممالك برادر امير عشاير در خلخال بكوششهايى برخاست كه مايهء رهايى او را نيز فراهم گرداند بدينسان كه بهمدستى كسان ديگرى از پيشروان شاهسونان بتهران تلگراف فرستادند كه آن دهواند تنى كه دولت آزاد كرده اگر دولت ميخواهد آنان شاهسونان را به زير فرمان دولت بياورند اين كار از دست آنان برنيايد . ما چند تنى را از ديگران پيشنهاد ميكنيم كه دولت آزاد كند و چنان كه اين كار را كرد ما همگى فرمانبردارى نماييم و سراسر شاهسون را زير فرمان دولت آوريم . از تهران در برابر اين پيشنهاد روى نرم نشان دادند و اينست آنان به كار گرمتر شده و نمايندگان انجمن خلخال را بهمدستى خود خواندند و دو تن از ايشان را كه آقاى ناصر روايى و وكيل الممالك بودند برگزيدند كه باردبيل بفرستند و نمايندگان انجمن اردبيل را بميانجيگرى برانگيزند كه آشفتگى كارهاى آذربايجان را بتهران درست آگاهى دهند و دولت را بپذيرفتن پيشنهاد رشيد الممالك و همراهانش وادارند و خودشان همراه آن دو نماينده تا بيرون اردبيل رفتند و چنين خواستار بودند كه نمايندگان انجمن اردبيل تا بيرون شهر آيند و با اينان فراهم نشسته در پيرامون خواستى كه داشتند گفتگو كنند . ليكن نمايندگان انجمن از رفتن به بيرون شهر خوددارى كردند . تنها ميرزا حسين آخوندوف كه مردى بسيار غيرتمند و دليرى بود بيرون رفته با سران شاهسون ديدار كرد و چون در چنان هنگامى فرمانبردارى شاهسونان را بدولت مشروطه بسيار سودمند ميدانست به گردن گرفت كه ميانهء ايشان با دولت بگفتگو برخيزد و همراه دو تن نماينده انجمن خلخال به شهر بازگشته ديگر نمايندگان انجمن اردبيل را نيز با خود يار ساخت كه بتلگرافخانه شتافتند و از تهران عين الدوله و برخى وزيران ديگر و پارهء نمايندگان آذربايجان در دار الشورى را بپاى تلگراف خواستند . عين الدوله درخواست ايشان را پذيرفت و امير عشاير را نيز از بند آزاد گردانيد و از فردا او را نيز بتلگرافخانه آورد . سه روز در ميانه گفتگو ميشد و پيامها
تاريخ هيجده ساله آذربايجان ( فارسى ) — صفحة 196
مساهمون: احمد كسروى تبريزى
ص١٩٦